Thích ứng – Thay Đổi Từ Bên Trong Tâm Hồn Để Phù Hợp Với Vạn Vật

121

Thích ứng nhanh là một điều là ai cũng muốn thực hiện được trong cuộc sống. Nhất là những người thường xuyên thay đổi môi trường làm việc, sinh sống và tâm lý. Để có thể thích ứng nhanh, bạn không chỉ phải thay đổi và phát triển kiến thức, kỹ năng. Tâm hồn chính là mấu chốt của sự thích ứng.

1. Thích ứng là gì?

Thích ứng có nghĩa là chúng ta phải ứng biến để có thể thích hợp với mọi hoàn cảnh, tình huống. 

1.1. Ứng biến

Trong cuốn Hạc lâm ngọc lộ, Lâm Sự chi trí của La Đại Kinh thời Tống có viết: “Đại phàm khi làm việc lớn hay nhỏ đều phải có trí. Trí là gì? Tùy cơ ứng biến dùng để giải quyết sự kiện”. Về ý nghĩa nhất định nào đó, người có trí là người có thể tùy cơ ứng biến theo gió bẻ.

Mục đích cuối cùng của ứng biến là khiến cho ta luôn luôn ở vị trí chủ động nắm được động thái phát triển của sự việc để thực hiện được mục tiêu đã định. Cụ thể, ứng biến có hai công dụng: một là giữ được chủ động, hai là biến bị động thành chủ động.

Trong cuộc sống có thể chia thành 4 tình huống ứng biến:

1.1.1. Nghĩ xa. 

Người không nghĩ xa tất có họa gần. Nghĩ xa là một loại ứng biến có ý nghĩa chiến lược nhất. Một con người nhìn xa thấy rộng lấy được, bỏ được, co được, duỗi được mới tranh thủ chủ động được.

1.1.2. Lo gần 

Nghĩ không được xa tất sinh lo gần. Thậm chí có khi nghĩ xa mưu sâu nhưng do hoàn cảnh khách quan thay đổi bất trắc thì cũng khó tránh khỏi lo gần. Ví dụ do thiên chuyển công tác mà hoàn cảnh trở thành xa lạ.

1.1.3. Giải nguy

Không giải quyết được lo gần tất thành họa gấp, cho nên giải nguy là một loại ứng biến trong một cảnh ngộ nhất định. Ứng biến giải nguy bằng trương thanh thế, hoặc lấy công làm thủ, pháp cụ thể. Nói chung, ứng biến giải nguy phản ảnh rõ mưu trí và khả năng ứng biến của một con người

1.1.4.Tùy cơ 

Đây là trong một tình cảnh ôn hòa mà. tùy cơ hành sự, xử thế thông suốt biến hóa. Đó là biểu hiện chủ yếu của trình độ thao túng lòng người trong giao tế của một con người.

1.2. Thích hợp (thích nghi)

Chúng ta thường nghe đến thuật ngữ thích nghi ở trong lĩnh vực sinh học. Các động vật cần phải thích nghi với môi trường sống để có thể tồn tại được. Và để có thể thích hợp được với sự chuyển biến của môi trường đòi hỏi các loài sinh vật phải tiến hóa. 

Con người chúng ta cũng vì để thích nghi mà tiến hóa từ loài vượn cổ để trở thành hình hài như bây giờ. Nhưng chúng ta khác các loài sinh vật khác, chúng ta có bộ não phát triển, có trí tuệ cao cấp hơn những loài khác. Và hiện tại, chúng ta không chỉ đơn giản là tiến hóa để thích nghi với điều kiện tự nhiên. 

Trong cuộc sống, có rất nhiều trường hợp chúng ta nên thích nghi hoặc là buộc phải thay đổi để thích hợp. Có thể kể đến như là việc thay đổi nơi làm việc. thay đổi nơi sinh sống, thay đổi các mối quan hệ trong cuộc sống (hôn nhân, chia tay, tập thể…) và nhiều hơn nữa mà chúng ta cần phải thích nghi. 

Vậy thích nghi theo quan điểm của mình chính là sự thay đổi về mặt tâm lý, hình thái và năng lực để phù hợp với một môi trường khác biệt với môi trường hiện tại bạn đang sống, làm việc. 

2. Tác dụng của thích ứng

Thích ứng là để giải quyết vấn đề tốt hơn. 

Khả năng thích ứng là một kỹ năng mà mỗi người nên học tập và luyện tập. Bởi vì lợi ích mà nó mang lại nhiều hơn bạn nghĩ. 

2.1. Tồn tại 

Tại sao nói thích ứng là để tồn tại? Bởi vì trong cuộc sống của chúng ta tồn tại rất nhiều sự việc, hiện tượng và vấn đề. Chúng ta thích ứng để có thể giải quyết tốt được những vấn đề thuộc lĩnh vực mới mẻ đối với chúng ta. Những vấn đề đó có thể là sự cạnh tranh, chiến đấu… Là những vấn đề quan trọng quyết định sự tồn tại của chúng ta trong môi trường đó. 

Ví dụ như bạn đang thử việc tại 1 công ty đa quốc gia lớn mạnh và thời gian là 2 tháng. Bạn cùng những đồng sự thử việc khác đang tranh đấu cho một suất nhân viên chính thức. Tuy nhiên chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn không thể thích ứng được với môi trường làm việc ở đây so với đồng sự?

  • Lợi thế cạnh tranh thấp hơn
  • Xử lý công việc kém hơn
  • Khó hòa nhập được với nhân viên chính thức
  • Bạn sẽ mệt mỏi vì không theo kịp được tiến độ
  • Dễ bị stress

Vậy nên trong trường hợp này, nếu bạn không thích nghi. Bạn không nên hay đúng hơn là không thể tồn tại trong môi trường làm việc này. 

2.2. Sự thuận lợi

Đây là điều chắc hẳn sẽ đúng với nhiều trường hợp. Khi chúng ta có khả năng thích ứng tốt, chúng ta sẽ tiếp cận với những vấn đề với một tâm lý thoải mái hơn. Và đó là cơ sở để chúng ta có thể giải quyết những vấn đề một cách dễ dàng hơn. 

Sự thuận lợi cũng đến từ việc bạn đã chuẩn bị đủ năng lực để đối đầu với những vấn đề. 

2.3. Phát triển bản thân

Vốn dĩ để phát triển được bản thân để có thể thích ứng. Ngược lại chúng ta cũng phải thích ứng để có thể phát triển được thân. Đó là mối tương quan giữa hai khái niệm nay. Thích ứng tạo điều kiện tốt hơn để bạn có thể tiếp cận với những môi trường tốt hơn, thuận lợi để học tập và phát triển. Và phát triển bản thân lại giúp bạn có đủ năng lực để thích ứng như đã nói. 

3. Làm gì để thích ứng

Để thích ứng bạn phải thay đổi: từ kỹ năng, kiến thức thái độ và cả bên trong của con người bạn. 

Chúng ta có thể sống được là bởi vì chúng ta phát triển. Để có thể phát triển được chúng ta phải thay đổi.

thích ứng
Thay đổi để thích ứng

3.1. Thay đổi và phát triển năng lực 

Thay đổi năng lực gồm có thay đổi kiến thức, kỹ năng và thái độ.

3.1.1. Kiến thức

Kiến thức chính là sự hiểu biết và am hiểu của bạn về vấn đề. Và để cải thiện kiến thức, cách duy nhất chính là bạn phải học. Bạn có thể học tập từ những người thầy, là người giảng dạy trực tiếp chúng ta. Hoặc có thể từ người bạn hay từ những cuốn sách. Học tập còn thông qua việc quan sát và rút kinh nghiệm từ những bài học thực tiễn. 

Tuy nhiên, bạn nên học tập đúng cách và phải thực hiện liên tục, áp dụng thực tiễn.

thích ứng
Học tập là nền tảng để thay đổi tốt hơn

3.1.2. Kỹ năng

Kỹ năng chính là công cụ để thể hiện kiến thức của bạn. Việc phát triển kỹ năng giúp bạn có thể ứng dụng tốt được kiến thức của mình vào việc giải quyết vấn đề. Có rất nhiều kỹ năng cần phải học tập: kỹ năng giao tiếp, quản lý thời gian, viết lách, vi tính…. 

Để có thể phát triển kỹ năng bạn phải thực hành và vận dụng nhiều. 

thích ứng
Phát triển kỹ năng để vận dụng tốt kiến thức

3.1.3. Thái độ 

Thái độ chính là nhận thức của bạn. Nhận thức được bản thân cần phải thay đổi. Nhận thức bao gồm có việc duy trì tư duy tích cực, kiếm chế bản thân, ảnh hưởng tới người khác và sáng tạo.

Để có thể thích ứng được với mọi môi trường, thì thái độ đóng vai trò rất quan trọng. Thái độ giúp bạn có cái nhìn tích cực vào những vấn đề, giữ bạn bình tĩnh khi gặp những điều tiêu cực và hành động đúng. Trong cấp độ 4 là sáng tạo chính là khả năng ứng biến. Khi bạn phát triển thái độ của mình đến tầng này, chính là bạn đã có thể thực hiện được một phần của việc thích ứng. 

Vậy để thay đổi và phát triển nhận thức bạn cần phải thay đổi hệ tư tưởng và tư duy của mình theo hướng tích cực.  

3.2.  Thay đổi từ tâm hồn

Thích ứng là do sức ép của cuộc sống buộc chúng ta phải thay đổi để phù hợp với mọi hoàn cảnh. Tuy nhiên, chúng ta có thể rèn luyện khả năng thích ứng từ sớm để chuẩn bị cho những vấn đề đang và sắp xảy ra. 

Và để có thể thích ứng chúng ta phải thay đổi rất nhiều thứ, nhưng hệ tư tưởng và tư duy là những điều khó nhất mà chúng ta phải làm. 

3.2.1. Thay đổi hệ tư duy

Hệ tư duy được hình thành từ: kiến thức, thái độ và kỹ năng; 3 điều này được tác động mạnh mẽ bởi hệ tư tưởng. 

Cùng với hệ tư tưởng, hệ tư duy cũng chính là một quy trình chúng ta sử dụng để giải quyết vấn đề.

Và nó liên quan đến quy trình cải tiến liên tục PDCA, hệ tư duy được vận dụng trong bước Do và ở bước Action chúng ta thực hiện các cải tiến để có thể phát triển hệ tư duy. 

Nói như thế chính là khi muốn thay đổi hệ tư duy, hãy vận dụng nó vào việc giải quyết vấn đề, thực hiện theo quy trình cải tiến để tìm ra được những cái sai và khuyết điểm trong tư duy. Từ đó có những thay đổi và cải tiến để phát triển tốt hơn.  

3.2.2. Thay đổi hệ tư tưởng

Để có thể thích ứng được với mọi hoàn cảnh và sự việc. Chúng ta cần phải kiểm soát được chúng, hay chính là kiểm soát được bản thân khi đối mặt với những sự đột biến. 

Tức là chúng ta phải mở rộng được ngũ căn trong người chúng ta, để mở rộng khả năng mà chúng ta có thể thích ứng được với những vấn đề xảy ra.  Nói một cách dễ hiểu chính là để thích ứng được bằng những hành động,  biểu hiện có thể thấy được. Thì chúng ta phải thích ứng từ trong suy nghĩ và con người chúng ta trước. Tức là chúng ta phải thay đổi được lục căn của chúng ta. 

Vậy lục căn là gì? Cần phải làm gì để nới rộng được lục căn? 

3.2.3. Lục căn 

Căn chính là biên độ giới hạn của mỗi người. Tức là đứng trước mọi sự việc, mỗi người đều có một sức chịu đựng riêng. Khi vấn đề xảy ra nằm trong căn của bạn thì bạn vẫn đủ bình tĩnh để đối mặt và giải quyết. Tuy nhiên, đó là một điều quá sức chịu đựng thì bị nhẹ sẽ bị sốc và nặng hơn sẽ bị ảnh hưởng dẫn đến tụt dốc về tinh thần lẫn sức khỏe. 

Vậy nên luyện căn chính là để khi đối diện với mọi điều vô thường trên thế giới này chúng ta đều có thể đối mặt. Nó cũng giúp cho bạn dễ dàng thích ứng với những thay đổi quá khắc nghiệt. Và căn cũng chính là mấu chốt cho tính thích ứng của mỗi người. 

Lục căn chính là 6 căn của mỗi người: Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý căn. Tương ứng với 6 trần: sắc trần, thanh trần, hương trần, vị trần, xúc trần và pháp trần. Để có thể mở rộng giới hạn của mình, mỗi người cần làm phải nới từng căn.

Tuy nhiên, trong lục căn thì ý căn là quan trọng nhất. Thật ra, khi mắt thấy sắc nhưng tâm không động, tai nghe lời ngon ngọt nhưng ý không hợp tác, vậy thì chẳng có gì xảy ra. Khi bạn làm chủ được “ý” chính là làm chủ được tâm của chính mình. Đến lúc đó, tự dưng việc nới rộng ngũ căn còn lại sẽ chẳng mấy khó khăn. 

thích ứng
Tâm hướng thiện để phát triển tốt hơn

Giống như chồi non, hướng về Mặt trời để lớn lên, chúng ta hướng về điều tốt đẹp cũng để phát triển bản thân. Lương thiện vốn dĩ là sự lựa chọn, cũng giống như việc mỗi người lựa chọn đi con đường chánh hay tà. Vì vậy để thay đổi được, bạn cần giữ ý căn của mình không để nó chạy theo những pháp trần. Pháp trần chính là những sự kiện, hình bóng trong quá khứ. Mà mỗi khi không có gì để suy nghĩ, nó lại hiện lên khiến bạn bị chìm đắm và rong đuổi theo nó. Để giữ được ý, bạn phải khiến cho tâm mình thôi chạy loạn. Sắp xếp và dẫn dắt ý căn hướng về những điều tốt trong cuộc sống. 

Nói đơn giản, chính là khi bạn thất nghiệp, bạn tìm một công việc mới nhưng nó không mang lại thu nhập như ý muốn. Bạn nghĩ đến ngày mà mình còn làm nhân viên ở công ty cũ, có lương cao để tiêu xài, nhớ đến bản thân thoải mái ở chỗ cũ. Lúc đó tâm bạn đang loạn lên, bạn nhìn thấy một nhân viên mặc áo sơ mi, bạn phàn nàn công ty quá nghiêm khắc. Khi bạn thấy công việc mới quá nhiều quy trình, bạn chê bai sự làm việc quá rườm rà không ý nghĩa. Tâm của bạn lúc đó đang phản kháng với môi trường mà bạn đang công tác. Điều đó khiến bạn không thể nào thích ứng được. Tuy nhiên, bạn thử nghĩ đến chưa, trang phục thể hiện cho văn hóa của công ty, quy trình lại là công cụ của sự chuyên nghiệp. Và bạn là người tham gia vào một tổ chức có văn hóa và tác phong làm việc mới, bạn là người cần phải hòa nhập và cùng với doanh nghiệp tạo ra sản phẩm, dịch vụ tốt nhất để cung cấp cho khách hàng. Tâm của bạn chỉ vốn dĩ nằm ở mức lương và sự ích kỷ, khi bạn hướng tâm mình đến những điều tốt đẹp bạn mới nhận ra được những mặt tốt của sự việc đang diễn ra. Và điều tốt thì luôn dễ dàng để tiếp thu và áp dụng. Bạn sẽ dễ dàng thích ứng với mọi thứ hơn hết. 

Thích ứng quan trọng, nhưng tâm của bạn luôn thiện mới là điều quan trọng nhất. Không phải môi trường nào cũng tốt và cần bạn thích ứng. Bạn có thể thay đổi hành động, suy nghĩ để thích ứng. Nhưng tâm hướng thiện của bạn phải luôn vững, điều đó không chỉ tác động lên chính bạn mà còn ảnh hưởng tích cực đến những người xung quanh.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây