Sự Sống Ngoài Trái Đất: Liệu Có Thật Sự Tồn Tại?

158

Giả thuyết về sự sống ngoài trái đất đã được đề ra từ rất lâu. Trong lúc những người Ai Cập cổ đại không thể giải thích được những hiện tượng tự nhiên họ cho là có sự giúp đỡ từ một thế lực hùng mạnh nào đó. Ngoài những vị thần linh, nhân loại xưa còn có một niềm tin sâu sắc về sự sống ngoài trái đất đã điều khiển cuộc sống của họ.

Định nghĩa chung của nhân loại về Sự sống ngoài trái đất là sự tồn tại của các sinh vật ngoài Trái Đất hay người ngoài hành tinh, những sinh vật hay giống loài tồn tại và phát triển bên ngoài Trái Đất.

Hầu hết các nhà khoa học cho rằng sự sống ngoài Trái Đất nếu có tồn tại thì sự tiến hóa của nó đã xuất hiện độc lập ở nhiều nơi khác nhau trong vũ trụ. Có giả thuyết khác cho rằng sự sống ngoài Trái Đất có thể có nguồn gốc ban đầu chung, và sau đó phân tán khắp vũ trụ, từ hành tinh có thể sống được này tới hành tinh có thể sống được khác.

Lại có đề xuất cho rằng nếu chúng ta tìm thấy được sự sống và nền văn minh ngoài Trái Đất gần chúng ta thì sự sống và nền văn minh đó hoặc đã phát triển hơn chúng ta rất nhiều hoặc vẫn còn rất sơ khai hơn chúng ta rất nhiều.

Sinh vật ngoài Trái Đất theo suy đoán có thể tồn tại dưới dạng giống con người (1 đầu 1 thân và tứ chi) hay quái dị như trong phim khoa học viễn tưởng cho đến các dạng sống nhỏ hơn là vi khuẩn và virus. Một khi nhân loại chúng ta tìm thấy 1 con vi khuẩn ở ngoài Trái Đất thì đồng nghĩa với việc, khả năng cao, có tồn tại sự sống ngoài trái đất.

Sự sống ngoài Trái Đất
Dạng người ngoài hành tinh phổ biến trong tiềm thức con người

Sinh vật ngoài Trái Đất, nhất là dạng có trí tuệ, thường ăn sâu vào văn hóa loài người với tên gọi “người ngoài Trái Đất” hay” người ngoài hành tinh”.

Vài nét về sự sống Trái Đất

Các dạng sống ngoài hành tinh (như vi khuẩn, tế bào) được cho rằng đã tồn tại ở Hệ Mặt Trời và ở các nơi khác trong vũ trụ. Giả thuyết này dựa trên kích thước lớn và từ nghiệm đúng của các định luật vật lý trong vùng vũ trụ quan sát được.

Một số nhà khoa học như Carl Sagan và Stephen Hawking cho rằng không có lý gì mà sự sống lại không thể tồn tại ở nơi nào khác ngoài Trái Đất. Lập luận này dựa trên Quan điểm Copernicus, phát biểu rằng Trái Đất không chiếm một vị trí đặc biệt nào trong vũ trụ, và Nguyên lý bình thường, phát biểu rằng Trái Đất chẳng có gì đặc biệt so với hàng tỷ tỷ tỷ hành tinh khác trong vũ trụ bao la này cả. 

Sự sống có thể đã nảy sinh một cách độc lập ở rất nhiều nơi trong vũ trụ, và cũng có thể được hình thành với tần suất thấp hơn, được chuyển giữa các hành tinh có thể sống được, qua Panspermia (sự sống ngoài hành tinh được phân bố qua bụi không gian) hoặc Exogenesis (Sự sống của Trái Đất bắt nguồn từ các vi khuẩn ngoài vũ trụ). Ở trường hợp nào đi nữa thì, theo các mô hình giả lập máy tính, các phân tử hữu cơ phức tạp cần thiết cho sự sống có thể đã được hình thành từ Vành đĩa hành tinh của hạt bụi xung quanh Mặt Trời trước khi Trái Đất được hình thành. Các nghiên cứu giả lập này cho thấy quá trình tạo dựng sự sống trên Trái Đất cũng có thể được xảy ra trên các hệ sao khác, mà có các hành tinh quay xung quanh sao chủ.

Hiện nay, những nơi người ta nghĩ sự sống đã có thể phát triển gồm Sao Kim, Sao Hỏa, Europa (một vệ tinh của Sao Mộc) và 2 vệ tinh của Sao Thổ là Titan và Enceladus, Kepler-22b (một hành tinh giống Trái Đất). Tháng 5 năm 2011, các nhà khoa học của NASA đã thông báo rằng Enceladus ‘đang nổi lên như là một nơi có nhiều triển vọng nhất có thể có sự sống mà chúng ta biết trong Hệ Mặt Trời’.

Sự sống ngoài Trái Đất
Enceladus

Sự sống cũng có thể xuất hiện tại các hành tinh ngoài hệ mặt trời, như Gliese 581 c, g và d. Các hành tinh này được phát hiện có khối lượng xấp xỉ Trái Đất, chắc chắn nằm trong vùng sống được của ngôi sao mẹ, và do đó có khả năng có nước ở dạng lỏng, điều quan trọng để bắt đầu một hình thái sự sống cho một hành tinh. 

Tháng 12 năm 2011, các nhà khoa học làm việc với kính thiên văn vũ trụ Kepler của NASA tuyên bố đã tìm ra Kepler-22b, một hành tinh ngoài Trái Đất có vẻ như đang quay xung quanh một ngôi sao giống Mặt Trời và nằm trong vùng sống được.

Hiện không có một bằng chứng thuyết phục nào cho thấy sự sống ngoài Trái Đất có tồn tại; tuy nhiên, một vài trong số đó đang gây tranh cãi. Một số người tin rằng một vài vật thể bay không xác định có nguồn gốc ngoài hành tinh cùng với các tuyên bố về sự bắt cóc ngoài hành tinh, bị gạt bỏ bởi hầu hết các nhà khoa học. Phần lớn các sự kiện nhìn thấy UFO được giải thích là đã nhìn thấy một vật thể bay thuộc Trái Đất hoặc một vật thể thiên văn, hoặc là một trò lừa.

Một số giả thuyết ngoài Trái Đất

Giả thuyết ngoài Trái Đất (ETH) nói rằng một số vật thể bay không xác định (UFO) được phỏng đoán là tàu vũ trụ ngoài không gian nằm dưới quyền kiểm soát của người ngoài Trái Đất hoặc sinh vật ngoài hành tinh không phải người, hoặc tàu thăm dò không do người ngoài hành tinh điều khiển từ các hành tinh khác đến thăm dò Trái Đất.

Nguồn gốc

Nguồn gốc của thuật ngữ giả thuyết ngoài Trái Đất (The extraterrestrial hypothesis) thì không rõ từ đâu ra, nhưng được sử dụng trong tài liệu in ấn về UFO dường như có niên đại ít nhất là nửa cuối thập niên 1960. Nhà nghiên cứu UFO người Pháp Jacques Vallée đã sử dụng nó trong cuốn sách năm 1966 nhan đề Challenge to science: the UFO enigma. 

Nó được sử dụng trong một ấn phẩm của kỹ sư người Pháp Aimé Michel vào năm 1967, bởi James E. McDonald trong một hội nghị chuyên đề vào tháng 3 năm 1968 và một lần nữa bởi McDonald và James Harder trong khi làm chứng trước Ủy ban Khoa học và Du hành Vũ trụ của Quốc hội, vào tháng 7 năm 1968. 

Nhà hoài nghi Philip J. Klass đã sử dụng nó trong cuốn sách năm 1968 nhan đề UFOs Unidentified. Năm 1969, nhà vật lý Edward Condon đã định nghĩa “giả thuyết ngoài Trái Đất” hay “ETH” là “ý tưởng rằng một số UFO có thể là tàu vũ trụ được gửi đến Trái Đất từ một nền văn minh hoặc không gian khác ngoài Trái Đất, hoặc trên một hành tinh liên kết với một ngôi sao xa hơn,” trong khi trình bày những phát hiện của Báo cáo Condon gây nhiều tranh cãi. Một số nhà sử học UFO tin rằng Condon đã phổ biến thuật ngữ này và chữ viết tắt “ETH” của nó.

Sự sống ngoài Trái Đất
Các vật thể bay không xác định được ghi lại bằng hình ảnh

Những thay đổi về quan điểm

Mặc dù ETH đóng vai trò như một cụm từ là một khái niệm tương đối mới mẻ, một trong số đó có nhiều vụ nhìn thấy đĩa bay trong thập niên 1940–1960, nguồn gốc của nó có thể được truy nguyên từ một số sự kiện trước đó, như kênh đào Sao Hỏa bị mang tai tiếng hiện nay.

Nền văn minh Sao Hỏa cổ đại được thúc đẩy bởi nhà thiên văn học Percival Lowell, văn hóa đại chúng bao gồm các tác phẩm của H. G. Wells và các nhà tiên phong khoa học viễn tưởng như Edgar Rice Burroughs, người cũng viết về các nền văn minh Sao Hỏa, và thậm chí các tác phẩm của các nhà văn như nhà triết học, nhà huyền bí và nhà khoa học người Thụy Điển Emanuel Swedenborg, người đã thúc đẩy một loạt các quan điểm độc đáo liên kết các thế giới khác với thế giới bên kia.

Vào đầu thế kỷ 20, Charles Fort đã thu thập các tài liệu kể về các hiện tượng vật lý dị thường từ các tờ báo và tạp chí khoa học, bao gồm nhiều báo cáo về các vật thể trên không lạ lùng. Những câu chuyện này được xuất bản vào năm 1919 trong cuốn The Book of the Damned. 

Trong cuốn sách này và hai cuốn tiếp theo, New Lands (1923) và Lo! (1931), Fort đưa ra giả thuyết rằng du khách từ các thế giới khác đang quan sát Trái Đất. Những câu chuyện của Fort về các hiện tượng trên không thường được trích dẫn trên các tờ báo của Mỹ khi hiện tượng UFO lần đầu tiên thu hút sự chú ý của giới truyền thông vào tháng 6 và tháng 7 năm 1947.

ETH hiện nay—về cụ thể, sự liên kết ngầm giữa máy bay không xác định và ánh sáng trên bầu trời với sự sống ngoài hành tinh—đã bắt nguồn từ cuối những năm 1940 và hình thành hiện tại trong những năm 1950. Nó đã thu hút giả khoa học, cũng như văn hóa đại chúng. Không giống như suy đoán trước đây về sự sống ngoài Trái Đất, sự quan tâm đến ETH cũng được củng cố bởi nhiều trường hợp không thể giải thích được điều tra bởi chính phủ Mỹ và chính phủ của các quốc gia khác, cũng như các nhóm dân sự tư nhân, như NICAP (National Investigations Committee On Aerial Phenomena) và APRO (Aerial Phenomena Research Organization).

Những ghi chép lịch sử về chuyến ngoài thăm Trái Đất

Ban đầu có một số ghi chép cho rằng  những người ngoài hành tinh có thể được tìm thấy trên tờ báo Le Pays của Pháp, vào ngày 17 tháng 6 năm 1864, đã đăng một câu chuyện về hai nhà địa chất người Mỹ, người được cho là đã phát hiện ra một sinh vật giống người ngoài hành tinh, một thực thể dạng người không có lông cao ba mét khô héo với phần phụ giống như thân cây trên trán của nó, bên trong một cấu trúc hình quả trứng rỗng.

H. G. Wells, trong tác phẩm khoa học viễn tưởng kinh điển năm 1898 của ông, The War of the Worlds, đã phổ biến ý tưởng về chuyến viếng thăm và cuộc xâm chiếm của người sao Hỏa tới Trái Đất. Ngay cả trước ông Wells, đã có một sự đột phá trong các báo cáo về những chiếc “Khinh khí cầu bí ẩn” ở Mỹ. Chẳng hạn, tờ Washington Times năm 1897 đã suy đoán rằng các khí cầu này là “một bữa tiệc thăm dò từ Sao Hỏa” và tờ Saint Louis Post-Dispatch đã viết, “đây có thể là những vị khách đến từ Sao Hỏa, cuối cùng, khiếp sợ, xâm chiếm hành tinh mà họ đang tìm kiếm.” Sau đó có một làn sóng khí cầu quốc tế hơn nổi lên từ giai đoạn 1909-1912. Một ví dụ về lời giải thích ngoài Trái Đất vào thời điểm đó là một bức thư năm 1909 gửi cho một tờ báo New Zealand cho thấy “những con tàu vũ trụ chạy bằng nguyên tử đến từ Sao Hỏa.”

Từ những năm 1920, ý tưởng về chuyến viếng thăm của người ngoài hành tinh trong các con tàu không gian đã trở nên phổ biến qua những bộ truyện tranh nhiều tập và các sê-ri phim và chương trình phát thanh nổi tiếng như Buck Rogers và Flash Gordon. Cụ thể, sê-ri Flash Gordon có Trái Đất bị tấn công từ vũ trụ bởi các thiên thạch ngoài hành tinh, chùm tia và vũ khí sinh học. Năm 1938, một phiên bản phát thanh của tác phẩm The War of the Worlds do Orson Welles thực hiện, bằng cách sử dụng bối cảnh đương đại cho cuộc xâm lược Sao Hỏa của H. G. Wells, đã gây ra sự hoảng loạn cho công chúng tại Mỹ.

Sự sống ngoài Trái Đất
Tàu vũ trụ được đưa lên điện ảnh

Làn sóng đĩa bay năm 1947 của Mỹ

Ngày 24 tháng 6 năm 1947, vào khoảng 3:00 chiều giờ địa phương, phi công Kenneth Arnold báo cáo đã nhìn thấy chín chiếc máy bay hình đĩa không xác định đang bay gần Núi Rainier. Khi không có máy bay nào xuất hiện xem chừng giải thích cho những gì mình vừa thấy, Arnold nhanh chóng xem xét khả năng các vật thể này là từ ngoài hành tinh. 

Vào ngày 7 tháng 7 năm 1947, hai câu chuyện xuất hiện trong đó Arnold đang nêu ra chủ đề về nguồn gốc ngoài Trái Đất có thể, cả về quan điểm của ông và những người đã viết thư cho ông. Trong một câu chuyện của hãng tin Associated Press, Arnold cho biết ông đã nhận được số lượng thư của người hâm mộ mong muốn giúp giải quyết bí ẩn. Vài người trong số họ “đã đề nghị những chiếc đĩa này là chuyến viếng thăm từ hành tinh khác.”

Khi làn sóng đĩa bay năm 1947 tràn ngập nước Mỹ, có rất nhiều phỏng đoán trên các tờ báo về những gì họ có thể có trong các mục tin tức, chuyên mục, bài xã luận và thư cho biên tập viên. Ví dụ, vào ngày 10 tháng 7, Thượng nghị sĩ Mỹ Glen Taylor của Idaho đã bình luận, “Tôi gần như mong muốn đĩa bay sẽ trở thành tàu không gian đến từ hành tinh khác,” bởi vì khả năng thù địch “sẽ thống nhất mọi người trên Trái Đất khi chẳng có gì khác có thể làm.” 

Vào ngày 8 tháng 7, Dewitt Miller được UP trích dẫn nói rằng những chiếc đĩa này đã được nhìn thấy từ đầu thế kỷ 19. Nếu những chiếc đĩa hiện tại không phải là vũ khí bí mật của Quân đội, ông cho rằng chúng có thể là phương tiện từ Sao Hỏa hoặc các hành tinh khác hoặc thậm chí có thể là “những thứ nằm ngoài chiều không gian và thời gian khác.” Các bài báo khác đề cập đến tác phẩm của Charles Fort, mà trước đó trong thế kỷ 20 đã ghi lại nhiều báo cáo về vật thể bay không xác định được viết trên báo và tạp chí khoa học.

Ngay cả khi mọi người nghĩ rằng những chiếc đĩa này là có thật, hầu hết thường không sẵn sàng đưa ra kết luận rằng chúng có nguồn gốc ngoài hành tinh. Nhiều lý thuyết phổ biến khác nhau bắt đầu nhanh chóng sinh sôi nảy nở trong các bài báo, như dự án quân sự bí mật, thiết bị gián điệp của Nga, trò lừa bịp, ảo ảnh quang học và chứng cuồng loạn tập thể. Theo Murrow, ETH như một lời giải thích nghiêm túc cho “đĩa bay” đã không gây được sự chú ý rộng rãi cho đến khoảng 18 tháng sau vụ chứng kiến của Arnold.

Những thái độ này dường như được phản ánh trong kết quả cuộc thăm dò ý kiến UFO công khai đầu tiên của Mỹ do Gallup công bố vào ngày 14 tháng 8 năm 1947. Thuật ngữ “đĩa bay” đã quen thuộc với 90% số người được hỏi. Đối với những gì mọi người nghĩ đã giải thích cho họ, cuộc thăm dò thêm cho thấy hầu hết mọi người đều không có ý kiến hoặc từ chối trả lời câu hỏi (33%), hoặc nói chung tin rằng có một lời giải thích thông thường. 29% nghĩ rằng chúng chỉ là ảo ảnh quang học, ảo giác hoặc trí tưởng tượng, 15% là vũ khí bí mật của Mỹ, 10% là một trò lừa bịp, 3% là một “thiết bị dự báo thời tiết”, 1% có nguồn gốc từ Liên Xô và 9% có “những lời giải thích khác”, bao gồm sự thực hiện trọn vẹn lời tiên tri trong Kinh Thánh, máy bay thương mại bí mật hoặc liên quan đến thử nghiệm nguyên tử.

Điều tra và lật tẩy từ quân đội Mỹ

Ngày 9 tháng 7, Tình báo Không quân Lục quân bắt đầu một nghiên cứu bí mật về những báo cáo đĩa tốt nhất, bao gồm cả vụ Arnold. Một nghiên cứu tiếp theo của các cơ quan tình báo và kỹ thuật thuộc Bộ Tư lệnh Thiết bị Không quân ở Wright Field Ohio đã dẫn đến sự hình thành Dự án Sign của Không quân Mỹ vào cuối năm 1947, nghiên cứu UFO quân sự chính thức đầu tiên của Mỹ.

Năm 1948, Dự án Sign đã viết bản Đánh giá Tình hình, của họ, kết luận rằng những lần nhìn thấy không xác định còn lại được giải thích tốt nhất bởi ETH. Bản báo cáo cuối cùng đã bị Tổng Tham mưu trưởng, Tướng Hoyt Vandenberg từ chối, với lý do thiếu bằng chứng vật lý, và sự tồn tại của nó không được tiết lộ công khai cho đến năm 1956 bởi giám đốc Dự án Blue Book sau này là Edward J. Ruppelt. Ruppelt cũng chỉ ra rằng Vandenberg đã giải thể Dự án Sign sau khi họ viết kết luận ETH của mình. Với chính sách chính thức này, tất cả các báo cáo công khai của Không quân sau này đều đưa ra kết luận rằng không có đủ bằng chứng để liên kết UFO và ETH, hoặc UFO không đảm bảo cho việc tiến hành điều tra.

Sự sống ngoài Trái Đất
Lật tẩy sự sống ngoài hành tinh

Ngay sau làn sóng UFO vĩ đại năm 1952 và việc quân đội lật tẩy những vụ chứng kiến bằng radar và ảnh chụp cộng với vụ đánh chặn máy bay phản lực ở Washington, D.C. vào tháng 8, Cơ quan Điều tra Khoa học của CIA đã đặc biệt quan tâm đến UFO. Mặc dù ETH đã được đề cập, nó thường được tin tưởng rất ít. Tuy nhiên, những người khác trong CIA, chẳng hạn như Ban Chiến lược Tâm lý, đã quan tâm nhiều hơn đến việc một cường quốc không thân thiện như Liên Xô có thể sử dụng UFO cho mục đích chiến tranh tâm lý, khai thác sự khờ dại của công chúng cho các kênh tình báo nhạy cảm và trở ngại. 

Theo chỉ thị của Hội đồng An ninh Quốc gia nhằm xem xét vấn đề này, vào tháng 1 năm 1953, CIA đã tổ chức Ban Robertson, một nhóm các nhà khoa học đã nhanh chóng xem xét bằng chứng tốt nhất của Blue Book, bao gồm phim truyện và báo cáo kỹ thuật kết luận rằng các đặc tính hiệu suất vượt xa các loại máy bay trên Trái Đất. Sau hai ngày xem xét, tất cả các trường hợp được tuyên bố đều có lời giải thích thông thường. Một chính sách chính thức về hạ bệ công khai đã được khuyến nghị sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng và các nhân vật có thẩm quyền nhằm gây ảnh hưởng đến dư luận và giảm số lượng báo cáo về UFO.

Sự phát triển của dư luận

Đầu thập niên 1950 cũng đã chứng kiến sự xuất hiện của một số bộ phim mô tả đĩa bay và người ngoài hành tinh, bao gồm The Day the Earth Stood Still (1951), The War of the Worlds, Earth vs. the Flying Saucers (1956) và Forbidden Planet (1956). Mặc dù vậy, niềm tin của công chúng vào ETH dường như vẫn còn thấp trong những năm đầu thập niên 1950, ngay cả trong số những người báo cáo về UFO. Một cuộc thăm dò được công bố trên tạp chí Popular Science, vào tháng 8 năm 1951, cho thấy 52% nhân chứng UFO được hỏi tin rằng họ đã nhìn thấy một chiếc máy bay nhân tạo, trong khi chỉ có 4% tin rằng họ từng nhìn thấy một chiếc phi thuyền ngoài hành tinh. 

Sự sống ngoài Trái Đất
Các tác phẩm điện ảnh thập niên 50 cũng thu hút nhiều người xem

Tuy nhiên, có thêm 28% là không chắc chắn, với hơn một nửa trong số này nói rằng họ tin rằng chúng có thể là máy bay nhân tạo hoặc “du khách từ xa”. Do đó, tổng số nhân chứng UFO coi ETH khả thi là khoảng 20%. Trong một vài năm, niềm tin vào ETH đã tăng lên do các hoạt động của những người như sĩ quan Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ đã nghỉ hưu, Thiếu tá Donald E. Keyhoe, người đã vận động để nâng cao nhận thức cộng đồng về hiện tượng UFO. Đến năm 1957, 25% người Mỹ trả lời rằng họ tin hoặc sẵn sàng tin vào ETH, trong khi 53% trả lời rằng không tin tưởng mấy (dù phần lớn những người được hỏi cho biết họ nghĩ UFO là có thật nhưng có nguồn gốc trần thế). 22% nói rằng họ không chắc chắn.

Trong thời gian này, những người đề xướng ETH phân chia thành các phái riêng biệt, mỗi người tin vào các biến thể hơi khác nhau của giả thuyết này. Những “người tiếp xúc UFO” (contactee) đầu những năm 1950 nói rằng “những người anh em vũ trụ” mà họ gặp là giống dân hòa bình và nhân từ, nhưng đến giữa thập niên 1960, một số vụ người ngoài hành tinh bắt cóc khả nghi; bao gồm cả Betty và Barney Hill, và biến cố tùng xẻo gia súc rõ ràng đã tạo ra ETH với những lời lẽ độc ác hơn.

Các cuộc thăm dò ý kiến ​​cho thấy niềm tin của công chúng vào ETH đã tiếp tục tăng lên kể từ đó. Ví dụ, một cuộc thăm dò công chúng Mỹ của Gallup vào năm 1997 chỉ ra rằng 87% biết về UFO, 48% tin rằng chúng là có thật (so với 33% cho rằng chúng là tưởng tượng) và 45% tin rằng UFO đã đến thăm Trái Đất. Tương tự, một cuộc thăm dò của Roper từ năm 2002 cho thấy 56% cho rằng UFO là có thật và 48% cho rằng UFO đã từng đến thăm Trái Đất.

Các cuộc thăm dò cũng chỉ ra rằng công chúng tin tưởng mạnh mẽ hơn nữa rằng chính phủ đang giữ kín bằng chứng về UFO. Ví dụ, trong cả hai cuộc thăm dò của Gallup và Roper, được trích dẫn, con số này là khoảng 80%.

Khả năng tồn tại của sự sống ngoài Trái Đất

Theo sinh học vũ trụ

Tất cả sự sống trên Trái Đất đều có cơ sở từ nguyên tố cacbon với nước làm dung môi, trong đó xảy ra các quá trình hóa sinh. Sự sống ngoài Trái Đất cũng có thể sử dụng các thành phần này. Tuy nhiên, các nguyên tố và dung môi khác cũng có thể làm cơ sở cho sự sống. Silicon có vẻ thay thế tương tự cho carbon về điều này, mặc dù vẫn chưa chắc chắn lắm. 

Có giả thuyết cho rằng sự sống dạng silicon có thể tồn tại được ở nhiệt độ cao, chẳng hạn trong các hành tinh gần sao chủ của chúng hơn. Dạng sống dựa vào nguồn amoniac thay vì nước cũng đã được đưa ra xem xét nhưng hiếm khi hơn. Không loại trừ có thể tìm thấy nguyên tố khác trong vũ trụ có cách phản ứng tương tự như carbon hay hoàn toàn mới, và xa hơn nữa, có thể sự sống ngoài Trái Đất, ngoài các dạng phụ thuộc vào các phản ứng hóa học còn có dạng chỉ phụ thuộc vào các hiện tượng vật lý.

Bên cạnh các nguyên tố và dung môi, sự sống còn cần tới nguồn năng lượng. Năng lượng từ một ngôi sao ở gần là rõ ràng hơn cả nhưng không phải duy nhất. Năng lượng địa nhiệt của một hành tinh có thể cung cấp cho sự sống dưới bề mặt và trong lòng đại dương.

Giả thuyết về hình thái và tiến hóa

Cùng với khả năng tồn tại sự sống ngoài Trái Đất về phương diện hóa học, vẫn còn có câu hỏi hóc búa về tiến hóa và hình thái. Sinh vật ngoài Trái Đất có thể có hình dạng như thế nào? Khoa học viễn tưởng đã thể hiện điều này từ lâu theo hai hướng: rất nhân tính giống con người hoặc (thường trong trường hợp nói về sự xâm lược hung ác) dạng như bò sát.

Sự sống ngoài Trái Đất
Hình thái người ngoài hành tinh dạng bò sát

Sinh vật ngoài Trái Đất mô tả từ xa xưa có da xanh sáng hoặc xám, với cái đầu to, tứ chi rõ rệt và bốn tới năm ngón chi- ví dụ, về cơ bản giống con người với một bộ não to ám chỉ trí tuệ khủng khiếp. Khoa học viễn tưởng cũng hình dung về các dạng sinh vật ngoài Trái Đất khác như giống thú vật hoặc côn trùng.

Niềm tin vào sự sống ngoài Trái Đất

Sự sống ngoài Trái Đất có thể tồn tại từ trước cả khi những dạng sinh vật sống đơn giản đầu tiên của Trái Đất xuất hiện. Những ghi chép về sự sống ngoài Trái Đất được cho là đã xuất hiện từ thuở loài người cổ đại.

Tư tưởng cổ đại và cận đại

Niềm tin vào sự tồn tại của sự sống ngoài Trái Đất có lẽ đã có từ thời Ai Cập, Babylon và Sumer cổ, mặc dù trong các xã hội đó, các lý thuyết về nguồn gốc vũ trụ coi vũ trụ là siêu nhiên và hình tượng sinh vật ngoài Trái Đất khó phân biệt được với chúa, quỷ… Người phương Tây đầu tiên có lý luận hệ thống về vấn đề này là Thales và học trò của ông Anaximander, thế kỷ thứ 7 và 6 trước Công Nguyên. 

Thales cho rằng vũ trụ đầy các hành tinh và vì vậy, có thể có sự sống ngoài Trái Đất. Thuyết nguyên tử Ai Cập cho rằng một vũ trụ vô tận có thể có vô số thế giới có người ở. Các công trình vũ trụ học Hy Lạp cổ chống lại ý tưởng về sự sống ngoài Trái Đất, tuy vậy thuyết vũ trụ địa tâm dành đặc quyền cho Trái Đất và sự sống trên Trái Đất, “dường như” có phần diễn tả rằng sự sống ngoài Trái Đất là có thể tồn tại.

Khi Thiên chúa giáo trải rộng quyền lực khắp châu Âu, mọi lý luận trở nên giáo điều, mặc dù nhà thờ không có tuyên bố chính thức nào về sinh vật ngoài Trái Đất thì tư tưởng chính thống giáo vẫn lưu truyền từ đời này qua đời khác. Năm 1277, giám mục Paris là Etienne Tempier có quan điểm lật đổ Aristotle ở chỗ: Chúa có thể đã tạo ra hơn một thế giới.

Tuy vậy, chỉ khi việc phát minh ra kính viễn vọng và tư tưởng của Nicolaus Copernicus trong thuyết vũ trụ nhật tâm, Trái Đất mới thực sự được biết tới là một hành tinh đơn thuần trong vô số thiên thể vũ trụ, sự sống ngoài Trái Đất dần hướng tới cái nhìn khoa học. Vào thế kỷ 16, Giordano Bruno cho rằng vũ trụ vô tận và mọi ngôi sao đều được các hành tinh của nó bao quanh. Đầu thế kỷ 17, nhà thiên văn học người Tiệp là Antonín Maria Sírek of Reity nghĩ rằng: “nếu Sao Mộc có… người ở… thì họ chắc hẳn to lớn và đẹp hơn cư dân Trái Đất, hoàn toàn cân xứng với mẫu tiêu chuẩn hai vòng tròn.”

Sự sống ngoài Trái Đất
Kính viễn vọng ra đời giúp các nhà khoa học thuận tiện theo dõi bầu trời hơn

Sinh vật ngoài Trái Đất với thời hiện đại

Niềm tin vào sự sống ngoài Trái Đất tiếp tục kéo dài tới thế kỷ 20. Quả thật vậy, khoảng ba thế kỷ sau cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, đầu thời kỳ con người hiện đại tìm hiểu bản chất Hệ Mặt Trời, nhiều nhà thiên văn học và các tác giả lý luận khác, ít nhất là một số người theo tôn giáo, cũng như đa số công chúng đều tin rằng sự tồn tại của sinh vật ngoài Trái Đất là hoàn toàn có thật. Xu thế này cuối cùng cũng bị chững lại sau các cuộc thăm dò không gian: Mặt Trăng rõ ràng bị loại ra khỏi danh sách, trong khi Sao Kim và Sao Hỏa – hai ứng cử viên sáng giá cho sự sống ngoài Trái Đất hiện tại – cho thấy không có bằng chứng rõ ràng. 

Các Mặt Trăng trong của Hệ Mặt Trời đã được viếng thăm, cũng không có dấu hiệu sự sống mặc dù đã quan sát thấy các hoạt động địa chất thú vị (núi lửa trên Mặt Trăng Io, bầu khí quyển dày của Mặt Trăng Titan, biển trên Mặt Trăng Europa) đã giảm hi vọng tìm thấy một tiềm năng cho sự sống ngoài Trái Đất. Cuối cùng, sự thất bại của chương trình SETI trong việc dò tìm tín hiệu radio của nền văn minh có trí tuệ khác, sau bốn thập kỷ nỗ lực đã đẩy niềm lạc quan từ đầu kỷ nguyên vũ trụ xuống vực thẳm và là cơ hội cho mọi người chỉ trích: tìm kiếm sinh vật ngoài Trái Đất là hành động phản khoa học.

Tóm lại, viễn cảnh về những nền văn minh có trí tuệ du hành khắp nơi trong không gian vũ trụ trong Hệ Mặt Trời đối với các nhà khoa học thật mơ hồ. Nhưng trong khi đó, dữ liệu truyền về từ các cuộc thăm dò không gian và các tiến bộ trong phương pháp tìm kiếm được khoa học chấp nhận cũng vẽ ra một viễn cảnh về tiêu chuẩn mới về tiềm năng có thể có sự sống trên các hành tinh khác, ít nhất thì cũng còn rất rất nhiều hành tinh khác, mặc dù sinh vật ngoài Trái Đất có tồn tại hay không vẫn là câu hỏi hóc búa.

Hiện nay, nhiều người đam mê lĩnh vực này vẫn tin rằng sinh vật ngoài Trái Đất đã và vẫn thường viếng thăm Trái Đất. Một số người nghĩ rằng vật thể bay không xác định (UFO) (unidentified flying object) quan sát thấy trên bầu trời thực tế là hình ảnh của phi thuyền của sinh vật ngoài Trái Đất và thậm chí còn tuyên bố là đã từng gặp người ngoài Trái Đất. Crop circle cũng được cho là do hành động của sinh vật ngoài Trái Đất mặc dù nhiều hình về sau đã phát hiện là giả mạo.

Khả năng tồn tại sự sống dạng nguyên thủy (vi sinh vật) ngoài Trái Đất ít gây tranh cãi hơn mặc dù hiện nay không có bằng chứng trực tiếp nào được tìm thấy. Có bằng chứng gián tiếp về sự tồn tại sự sống nguyên thủy trên Sao Hỏa, tuy vậy, kết luận cuối cùng từ bằng chứng này vẫn còn gây nhiều tranh cãi.

Tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất

Tuy việc tìm kiếm những bằng chứng về sự sống ngoài Trái Đất chưa phải là điều có ảnh hưởng trực tiếp tới sự sống nhân loại nhưng hằng năm con người chi ra hàng tỷ đô la vào công nghệ hàng không vũ trụ để dò tìm. Công việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất đang được tiến hành theo hai hướng khác nhau: trực tiếp và gián tiếp.

Tìm kiếm trực tiếp

Các nhà khoa học đang tìm kiếm chứng cứ cho sự tồn tại của dạng sống đơn bào trong Hệ Mặt Trời, trong đó đáng chú ý là bề mặt Sao Hỏa và các sao băng đã rơi xuống Trái Đất. Có một nhiệm vụ thực thi trên Europa, một trong những vệ tinh của Sao Mộc với lớp nước dưới bề mặt, có thể có sự sống.

Có một số bằng chứng hạn chế cho thấy sự sống dạng vi khuẩn có thể tồn tại hoặc đã từng tồn tại trên Sao Hỏa. Một thí nghiệm do tàu Viking ghi nhận khí gas bốc ra từ đất Sao Hỏa bị nung nóng có thể thích hợp với sự xuất hiện của một số vi khuẩn. Tuy vậy, sự thiếu chứng cứ vững chắc từ các cuộc thí nghiệm khác trên tàu Viking cho thấy đó là do phản ứng hóa học vô sinh thì hợp lý hơn. Việc giải thích có thể dẫn đến nhiều tranh luận. Độc lập với mọi thí nghiệm nói trên, năm 1996, những cấu trúc giống như vi khuẩn đã được khám phá trên thiên thạch ALH84001, tạo thành từ đá bắn ra từ Sao Hỏa. Báo cáo này cũng gây ra nhiều tranh luận.

Sự sống ngoài Trái Đất
Những vi khuẩn có trên bề mặt thiên thạch ALH84001

Tháng 2 năm 2005, các nhà khoa học NASA đã báo cáo rằng họ tìm thấy chứng cứ có sức thuyết phục về sự tồn tại của sự sống trên Sao Hỏa. Hai nhà khoa học, Carol Stoker và Larry Lemke căn cứ vào dấu vết mêtan tìm thấy trong khí quyển Sao Hỏa tương tự như sản phẩm mêtan của một số dạng vi sinh vật trên Trái Đất, ví dụ như những hiểu biết của chúng ta về cuộc sống nguyên thủy gần sông Rio Tinto ở Tây Ban Nha. Các công chức của NASA đã bác bỏ khẳng định của nhiều nhà khoa học, và Stoker đã từ bỏ khẳng định ban đầu của mình.

Mặc dù các bằng chứng vẫn còn gây tranh cãi và vẫn còn có sự bất đồng giữa các nhà khoa học với nhau nhưng niềm tin rằng có tồn tại sự sống trên Sao Hỏa vẫn ngày càng lớn dần. Một cuộc khảo sát thông thường được tiến hành tại một hội nghị của Cơ quan vũ trụ châu Âu cho thấy rằng, 75% các nhà khoa học có mặt được ghi nhận là tin rằng đã từng một lần có sự sống trên Sao Hỏa; 25% các nhà khoa học tin rằng vẫn còn sự sống trên Sao Hỏa.

Giả thuyết Gaia cho rằng mọi hành tinh với lượng dân cư lớn sẽ có khí quyển không trong trạng thái cân bằng, mà ở có thể phát hiện tương đối dễ dàng bằng quang phổ dù ở một vị trí cách xa. Mặc dù vậy, những sự tiến bộ quan trọng trong việc dò tìm và phân tích ánh sáng này cần được áp dụng các hành tinh nhỏ gần hành tinh của chúng ta là việc cần thiết hơn trước khi đưa vào áp dụng cho các hành tinh ngoài thái dương hệ.

Tìm kiếm gián tiếp

Các nhà khoa học lập luận rằng bất kì một xã hội nào với công nghệ hiện đại trong vũ trụ cũng sẽ cần phải có sự trao đổi thông tin, liên lạc. Dự án SETI được xác định là một dự án bao gồm các cuộc tìm kiếm trong không gian bằng sóng radio mà sẽ xác định được nếu tồn tại sự sống hiện đại. Một đề xuất liên quan là người ngoài hành tinh có thể sẽ phát ra các xung động và các tín hiệu laser trong quang học kiểu quang phổ hồng ngoại; các tín hiệu laser có lợi do không bị “bẩn” khi đi chuyển đi qua ranh giới giữa các hành tinh và đồng thời có thể có lợi hơn trong việc truyền thông tin giữa các ngôi sao.

Sự sống ngoài Trái Đất
Các rada liên tục quét dò tìm sự sống ngoài Trái Đất

Và các cách liên lạc khác bao gồm các tín hiệu laser và các chuyến bay giữa các vì sao đã được đưa ra thảo luận và tạo ra nhiều ý kiến tranh cãi gay gắt và dường như không thể làm được, đơn vị đo biểu thị tính hiệu quả của các cách trao đổi thông tin là số lượng thông tin được trao đổi thành công với một chi phí nhất định, kết quả là tín hiệu radio được chọn làm phương pháp thích hợp nhất.

Các hành tinh ngoài hệ Mặt Trời

Các nhà thiên văn học đồng thời cũng tìm kiếm sự sống trên các hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời, họ tin rằng có thể có hành tinh có lợi cho sự sống phát triển, ví dụ như Gliese 581 c và OGLE-2005-BLG-390Lb, nơi mà được tìm thấy có dạng tương đối giống với Trái Đất. 

Những phương pháp dò tìm bằng radio hiện nay đã không còn tương xứng với một cuộc tìm kiếm lớn, ví dụ như cách giải quyết với công nghệ gần đây đã không còn tương xứng với những gì chúng ta biết về các thiên thể ngoài thái dương hệ. Loại kính viễn vọng trong tương lai cần phải có khả năng cho việc nhìn các hành tinh quay xung quanh các ngôi sao, mà có thể có tồn tại sự sống, dù bằng phương pháp trực tiếp hay thông qua việc chụp ảnh bằng quang phổ giúp làm lộ ra các thông tin quan trọng như sự tồn tại của khí Oxy trong khí quyển của hành tinh đó:

  • Darwin là một kế hoạch của ESA tìm kiếm những hành tinh giống với Trái Đất, và phân tích khí quyển của chúng
  • Nhiệm vụ COROT, ban đầu thuộc về của Cơ quan vũ trụ Pháp, được bắt đầu vào năm 2006 và vẫn đang xem xét các hành tinh ngoài hệ mặt trời.
  • Kế hoạch tìm kiếm các hành tinh giống Trái Đất được NASA tiến hành, nhưng đến năm 2007, ngân quỹ bị cắt đã khiến cho nó kéo dài vô tận
  • Chương trình Kepler, thay thế cho Kế hoạch tìm kiếm các hành tinh giống Trái Đất, sẽ được diễn ra vào tháng 11 năm 2008

Có ý kiến cho rằng Alpha Centauri, chòm sao gần nhất đối với Trái Đất, có thể chứa những hành tinh có khả năng tồn tại sự sống.

Vào ngày 24 tháng tư, năm 2007, các nhà khoa học thuộc đài thiên văn Nam Âu ở La Silla, Chile nói rằng họ đã tìm thấy hành tinh đầu tiên giống với Trái Đất. Hành tinh, được biết dưới cái tên Gliese 581 c, quay trong khoảng không cho phép tồn tại sự sống của ngôi sao Gliese 581, một sao lùn đỏ cách Trái Đất 20.5 Năm ánh sáng (194 nghìn tỷ km). Lúc đầu nó được cho rằng có thể có nước. Tuy nhiên, khí hậu trên Gliese 581 c đã được Weiner Volt Bloh và đội của anh mô phỏng trên máy tính tại Viện Nghiên cứu về sự ảnh hưởng khí hậu của Đức và cho kết quả là: các bon đi-ô xít và metan trong khí quyển của hành tinh này có thể tạo ra được hiệu ứng nhà kính nhưng sau đó sẽ bị biến mất. Nó sẽ làm hành tinh ấm lên, vượt quá cả mức để nước có thể sôi(100 độ C/ 212 độ F), chính vì vậy nó xóa tan đi hi vọng có thể tồn tại sự sống trên hành tinh này. Hiện giờ các nhà khoa học chuyển sang theo dõi Gliese 581 d, hành tinh mà chỉ nằm sát vùng có thể sống của một ngôi sao.

Vào ngày 29 tháng 5 năm 2007, the Associated Press công bố một bản báo cáo rằng các nhà khoa học đã tìm thấy 28 thiên thể dạng hành tinh ngoài hệ mặt trời. Một trong số các hành tinh mới được phát hiện này được cho rằng có rất nhiều điểm giống với Sao Hải Vương.

Sự sống trong hệ Mặt Trời

Nhiều thiên thể trong Hệ Mặt Trời được cho là dường như có sự sống. Trong danh sách dưới đây, ba trong số năm thiên thể là vệ tinh, và được cho là có chứa chất lỏng trong lòng đất, nơi mà sự sống có thể giống như dưới biển sâu.

Sự sống ngoài Trái Đất
Có thể sự sống ngoài hành tinh không ở đâu xa
  • Sao Kim – hành tinh thứ hai tính từ Mặt Trời Phosphine, loại khí tiết ra bởi các dạng sống cơ bản, vừa được tìm thấy trên Sao Kim
  • Sao Hỏa – hành tinh thứ tư tính từ Mặt Trời – có nước dạng lỏng tồn tại trong quá khứ và vẫn còn nước dạng lỏng ở dưới bề mặt. Gần đây, methane được tìm thấy trong khí quyển Sao Hỏa. Xem bài chính: Người Hỏa tinh.
  • Titan – vệ tinh lớn nhất của Sao Thổ, vệ tinh duy nhất có một bầu khí quyển đáng chú ý. Các khám phá mới nhất chỉ ra rằng không có biển bao phủ trên đó nhưng có thể tồn tại các hồ hydratcarbon theo mùa.
  • Europa – vệ tinh lớn thứ tư của Sao Mộc – dường như có một biển muối dưới lớp vỏ băng mỏng. Nếu như vệ tinh này có sự sống, nhiều hy vọng có thể tìm thấy dạng sinh vật sống tương tự như ở các miệng núi lửa trên Trái Đất. Hơn nữa, các nhà sinh học vũ trụ đang hy vọng tìm thấy dạng sống kỵ khí dưới vùng biển ở đây nhờ khuấy tung bề mặt băng của Mặt Trăng này.
  • Enceladus – vệ tinh lớn thứ sáu của Sao Thổ – đã quan sát thấy các hoạt động địa chất cùng với nước ở dạng lỏng và các mạch nước tại cực nam.

Nhiều thiên thể khác cũng được cho là có dấu hiệu sự sống dạng vi sinh vật. Ví dụ có giả thuyết cho là có sự sống trong khí quyển của Sao Kim hay có thể tồn tại sự sống trên các sao chổi, giống như một vài loại vi trùng trên Trái Đất sống sót thành công theo như một cuộc nghiên cứu Mặt Trăng trong nhiều năm. Tuy vậy, không có nhiều hy vọng rằng sinh vật đa bào phức tạp có thể tồn tại được dưới các điều kiện đó.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây