Quản Trị Rủi Ro

334

1. Quản trị rủi ro là gì?

Quản trị rủi ro (tiếng Anh: Risk management) là quá trình nhận dạng, phân tích, đo lường, đánh giá rủi ro để từ đó tìm các biện pháp kiểm soát, khắc phục các hậu quả của rủi ro đối với hoạt động kinh doanh.

Quản trị rủi ro hiệu quả là cố gắng kiểm soát càng nhiều càng tốt các kết quả trong tương lai bằng cách chủ động hành động thay vì phản ứng. Do đó, quản lý rủi ro hiệu quả vừa giảm khả năng rủi ro xảy ra, vừa giảm cả tác động tiềm tàng của nó.

2. Quy trình quản trị rủi ro

Bước 1: Nhận diện rủi ro

Bước đầu tiên là xác định các rủi ro mà doanh nghiệp có thể gặp phải trong môi trường hoạt động của mình. Có nhiều loại rủi ro khác nhau: rủi ro bên ngoài, bên trong, rủi ro hoạt động, tài chính,… Điều quan trọng là phải xác định càng nhiều các yếu tố nguy cơ này càng cụ thể càng tốt. 

Nhận diện rủi ro nên được thực hiện ở tất cả các cấp độ, bởi vì một rủi ro có ảnh hưởng đến một đơn vị hay dự án đơn lẻ thì không có nghĩa là nó sẽ không có ảnh hưởng lớn đến toàn bộ doanh nghiệp. Ngược lại, khi rủi ro có ảnh hưởng đến toàn doanh nghiệp thì sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ các đơn vị bộ phận khác trực thuộc.

Bước 2: Phân tích rủi ro

Bước tiếp theo là phân tích rủi ro, nghĩa là đánh giá khả năng xảy ra, mức độ ảnh hưởng và mối liên hệ giữa rủi ro với tổ chức. Cụ thể được xác định trên các tiêu chí: khả năng xảy ra dễ hay khó, trong quá khứ đã xảy ra chưa, mức độ thiệt hại nếu xảy ra là như thế nào, thời điểm rủi ro đó có thể xảy ra, bộ phận nào khởi nguồn. Nếu rủi ro là điều chưa xảy ra, để đánh giá được chúng đòi hỏi người quản trị phải có tầm nhìn rộng.

Để xác định mức độ nghiêm trọng của rủi ro, cần phải xem rủi ro đó ảnh hưởng đến bao nhiêu chức năng kinh doanh. Có những rủi ro có thể đưa cả hoạt động kinh doanh vào bế tắc nếu chúng xuất hiện, trong khi đó cũng có những rủi ro sẽ chỉ là những bất tiện nhỏ khi được phân tích. Những người quản lý nên đánh giá những rủi ro này bằng cách sử dụng các câu hỏi về khả năng xảy ra chúng.

Doanh nghiệp có thể tiến hành định lượng – xác định chi phí cho các loại rủi ro khi xảy ra. Tuy nhiên nếu nguồn lực hạn chế thì có thể chọn lựa ưu tiên các rủi ro có ảnh hưởng. 

Lấy ví dụ về việc đánh giá khả năng xảy ra của rủi ro, các nhà quản lý ước tính khả năng này bằng hai chữ số từ 0,01 đến 0,09. Bởi vì các rủi ro luôn có cơ hội xảy ra, và không thể khẳng định rằng một rủi ro nào đó 100% sẽ xảy ra hay 0% không bao giờ xảy ra. Do đó, sử dụng lý thuyết xác suất để ước lượng khả năng xảy ra rủi ro là hợp lý.

Nếu xác suất xảy ra rủi ro A là 60% và xác suất của một rủi ro B có liên quan cũng là 60%. Như vậy, xác suất chung của hai độc lập sự kiện này là:

Pr (Sự kiện 1) × Pr (Sự kiện 2) = Pr (Cả hai sự kiện)

Sự kiện 1 là 0.60 và sự kiện 2 cũng 0.60, xác suất kết hợp của cả hai sự kiện xảy ra là (0,60) × (0,60) = 0,36.

Như vậy, nếu rủi ro A có 60% có thể xảy ra và B cũng thế, thì xác suất cả hai rủi ro này xảy ra cùng lúc là 36%. 

Bước 3: Đánh giá và xếp hạng rủi ro

Sau khi phân tích, các rủi ro cần được đánh giá và xếp hạng. Rủi ro có thể chỉ gây ra một ít bất tiện được đánh giá thấp, rủi ro có thể dẫn đến tổn thất thảm khốc thì được đánh giá cao nhất. 

Việc xếp hạng rủi ro là rất quan trọng vì nó cho phép tổ chức có được cái nhìn tổng thể về mức độ rủi ro của toàn tổ chức. Doanh nghiệp thông thường rất dễ bị ảnh hưởng bởi một số rủi ro cấp thấp nên có thể không cần đến sự can thiệp của quản lý cấp trên. Mặt khác, chỉ cần một trong những rủi ro được đánh giá cao nhất là đủ để yêu cầu can thiệp ngay lập tức. 

Bước 4: Xử lý rủi ro

Ưu tiên cho rủi ro có khả năng xảy ra cao và mức độ thiệt hại lớn để xử lý trước, có các biện pháp xử lý như sau:

  • Chuyển giao rủi ro (risk transfer): Rủi ro sẽ được chuyển giao một phần hoặc toàn bộ cho cá nhân, tổ chức khác. Ví dụ như cho các đơn vị bảo hiểm hay công cụ tài chính phái sinh. Phương pháp này làm giảm thiểu trách nhiệm và thiệt hại của doanh nghiệp.
  • Né tránh rủi ro: Né tránh rủi ro mang hướng tiêu cực. Tức là bạn sẽ bỏ qua, dừng, loại bỏ tất cả vấn đề, dự án có tiềm ẩn rủi ro. Biện pháp này rất an toàn nhưng đồng nghĩa với việc bạn cũng loại bỏ đi cơ hội, lợi nhuận của mình. Kinh doanh nào cũng có rủi ro, và nếu áp dụng biện pháp này bạn sẽ mất đi hết cơ hội kinh doanh của mình. Biện pháp này chỉ nên áp dụng với rủi ro thiệt hại lớn, khả năng xảy ra cao.
  • Duy trì hay chấp nhận rủi ro: Tức là bạn chấp nhận sẽ có thiệt hại trong dự án hay việc kinh doanh này. Thực tế có những rủi ro mà doanh nghiệp không còn biện pháp nào khác ngoài cách chấp nhận..
  • Kiểm soát rủi ro, ngăn ngừa, giảm bớt thiệt hại: Với cách xử lý này, cấp quản lý phải liên tục đánh giá, có các biện pháp đối phó để kịp thời xử lý, hạn chế thiệt hại rủi ro gây ra.

Tóm lại, mọi rủi ro nên được loại bỏ hoặc kiểm soát càng nhiều càng tốt. Bạn có thể được thực hiện bằng cách kết nối với các chuyên gia, người liên quan trong lĩnh vực của rủi ro này. 

Bước 5: Theo dõi và xem xét rủi ro

Không phải tất cả các rủi ro đều có thể được loại bỏ – một số rủi ro luôn hiện hữu cần được theo dõi. Rủi ro bên ngoài như kinh tế và luật pháp là hai ví dụ về những rủi ro luôn cần được theo dõi. 

Thậm chí, chúng  lại thường xuyên thay đổi, trở nên lớn hơn, mức độ gây ra thiệt hại cao hơn. Như vậy, quy trình quản trị rủi ro không phải là một quy trình đơn lẻ diễn ra trong một thời điểm nhất định, mà quá trình này cần được duy trì thường xuyên liên tục trong các doanh nghiệp. 

Sự giám sát này của doanh nghiệp đối với rủi ro nên được tiến hành định kỳ hàng quý hoặc hàng năm để có thể nhận biết sự thay đổi, giám sát rủi ro một cách kịp thời. Giám sát rủi ro có thể được thực hiện bởi các chủ sở hữu hoặc bởi một bộ phận độc lập như kiểm toán nội bộ. Kiểm toán nội bộ là bộ phận có sự hiểu biết sâu sắc về các loại rủi ro, họ dễ có phương án xử lý, tìm hiểu, đánh giá và quản trị rủi ro một cách kịp thời theo kế hoạch thực hiện kiểm toán hàng năm đối với các bộ phận trong doanh nghiệp.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây