James Cook – Nhà Thám Hiểm Người Anh Vĩ Đại Nhất Trong Lịch Sử

278
Jame Cook

Thuyền trưởng James Cook là một trong những nhà thám hiểm người Anh vĩ đại nhất trong lịch sử. Ba hải trình của ông tới New Zealand, Tahiti và Hawaii đã giúp Anh mở rộng đế chế ra toàn cầu.

Tóm lược về cuộc đời Jame Cook

Thuyền trưởng James Cook FRS (27 tháng 10 năm 1728 – 14 tháng 2 năm 1779) là một nhà thám hiểm, hoa tiêu và người chuyên vẽ bản đồ người Anh. Sau khi được thăng lên chức vụ thuyền trưởng trong Hải quân Hoàng gia Anh, Cook đã thực hiện ba chuyến hải trình đến Thái Bình Dương, trở thành người châu Âu đầu tiên đặt chân đến bờ biển phía đông của Úc; ông cũng là người châu Âu đầu tiên phát hiện ra quần đảo Hawaii và là người đầu tiên được ghi nhận là đi vòng quanh New Zealand.

Sau khi phục vụ trong đội thương thuyền Anh ở tuổi thiếu niên, ông tham gia Hải quân Hoàng gia vào năm 1755, tham gia Chiến tranh bảy năm, rồi sau đó nghiên cứu và vẽ bản đồ nhiều chuyến đi đến Sông Saint Lawrence trong trận vây hãm Québec. Điều này đã giúp tướng James Wolfe thực hiện cuộc đột kích nổi tiếng ở vùng đồng bằng Abraham, giúp ông có được sự chú ý của Hội đồng Đô đốc Anh (Admiralty) và Hội đồng Hoàng gia Anh (Royal Society) tại một thời điểm quyết định cả trong sự nghiệp cá nhân của ông và quá trình phát hiện những vùng đất mới của Anh Quốc, và James Cook trở thành người chỉ huy con tàu HM Bark Endeavour và chuyến đi đầu tiên trong ba chuyến hải trình đến Thái Bình Dương của ông vào năm 1766.

Ông là người đầu tiên đã vẽ chính xác hải đồ của nhiều vùng đất và ghi lại nhiều hòn đảo và đường biển trên bản đồ châu Âu. Những thành tích lớn lao đó của ông có thể do sự kết hợp của tài đi biển xuất sắc, có kỹ năng giỏi về nghiên cứu đo đạc và vẽ bản đồ, can đảm khám phá những nơi nguy hiểm để xác nhận sự thật – ví dụ như nhiều lần tìm hiểu Vòng Nam Cực (Antarctic Circle) và khám phá quanh vùng Đại Bảo Tiều (Great Barrier Reef), khả năng lãnh đạo trong những điều kiện bất lợi, sự táo bạo trong những cuộc thám hiểm và sự sẵn sàng vượt trội hơn những chỉ dẫn của bộ Hội đồng Đô đốc.

Trong lần viếng thăm thứ hai đến Hawaii, Cook đã cập bến Kealakekua (nơi được coi là cảng thiêng liêng của người Hawaii) tại thời điểm người dân địa phương đang tổ chức một lễ hội tôn giáo. Nên Cook và đoàn tùy tùng đã được chào đón như thần linh và họ cũng đã lợi dụng lòng tốt của người Hawaii trong nhiều tháng tiếp theo. Mãi đến khi một trong những thủy thủ chết, làm lộ ra rằng người châu Âu cũng chỉ là con người bình thường, thì mối quan hệ mới trở nên căng thẳng. Vào ngày 04/02/1779, đoàn tàu Anh khởi hành từ vịnh Kealakekua, nhưng biển động đã làm hư hỏng cột buồm của tàu Resolution, và chỉ sau một tuần, đoàn thám hiểm đã bị buộc phải quay trở lại Hawaii.

Người Hawaii đã “chào đón” Cook và các thủy thủ bằng cách ném đá; sau đó họ lấy trộm một chiếc thuyền nhỏ từ Discovery. Các cuộc đàm phán với vua Kalaniopuu nhằm lấy lại chiếc thuyền đã sụp đổ khi một lãnh đạo người Hawaii bị bắn chết. Đám đông người Hawaii liền tấn công đoàn của Cook. Thuyền trưởng và các thủy thủ đã nã đạn vào những người Hawaii đang tức giận, nhưng họ đã nhanh chóng bị áp đảo, và chỉ có một vài người may mắn trốn thoát an toàn đến tàu Resolution. Thuyền trưởng Cook thì bị đám đông giết chết. Một vài ngày sau, người Anh trả đũa bằng cách bắn đại bác và hỏa mai tại bờ biển, giết chết 30 người Hawaii. Sau đó, hai con tàu Resolution và Discovery cuối cùng cũng trở về nước Anh.

Sự nghiệp ở Hải quân Hoàng Gia

Trong cuộc Chiến tranh Bảy năm, Jame Cook làm thuyền trưởng của con tàu hạng 4 của Hải quân Bắc Mỹ HMS Pembroke. Ông đã cùng với những người khác trong phi đoàn Pembroke tham gia vào cuộc tấn công đổ bộ lớn mà chiếm được pháo đài của Louisbourg từ Pháp vào năm 1758, và cuộc bao vây của Quebec City năm 1759. Trong suốt thời gian thực hiện nhiệm vụ, ông đã chứng minh một tài năng cho khảo sát và bản đồ học và chịu trách nhiệm lập bản đồ phần lớn lối vào sông Saint Lawrence trong cuộc bao vây. Điều này đã hỗ trợ rất nhiều cho Tướng Wolfe thực hiện cuộc tấn công tàng hình nổi tiếng của mình trong năm 1759 Trận chiến Đồng bằng của Áp-ra-ham. 

Khả năng khảo sát của Cook cũng được sử dụng để lập bản đồ bờ biển lởm chởm của Newfoundland vào những năm 1760, trên tàu HMS  Grenville . Ông đã khảo sát khu vực phía tây bắc vào năm 1763 và 1764, bờ biển phía nam giữa bán đảo Burin và Cape Ray vào năm 1765 và 1766, và bờ biển phía tây vào năm 1767. Vào thời điểm này, Cook đã thuê các phi công địa phương để chỉ ra “đá và những mối nguy hiểm tiềm ẩn” dọc theo bờ biển phía nam và phía tây. Trong mùa giải năm 1765, bốn phi công đã tham gia với mức lương hàng ngày là 4 shilling mỗi người: John Beck cho bờ biển phía tây của “Great St Lawrence”, Morgan Snook cho Fortune Bay , John Dawson cho Connaigre và Hermitage Bay, và John Peck cho ” Vịnh tuyệt vọng “.

Trong khi ở Newfoundland, Cook cũng đã tiến hành các quan sát thiên văn, đặc biệt là nguyệt thực vào ngày 5 tháng 8 năm 1766. Bằng cách ước tính chính xác thời gian bắt đầu và kết thúc của nguyệt thực, và so sánh chúng với thời gian tại một vị trí đã biết ở Anh, có thể tính toán kinh độ của địa điểm quan sát ở Newfoundland. Kết quả này đã được thông báo cho Hiệp hội Hoàng gia vào năm 1767.

Năm mùa ở Newfoundland của ông đã tạo ra những bản đồ chính xác và quy mô lớn đầu tiên về các bờ biển của hòn đảo và là những khảo sát thủy văn khoa học, quy mô lớn đầu tiên sử dụng phương pháp tam giác chính xác để thiết lập các đường vẽ trên đất liền. Họ cũng mang lại cho Cook khả năng khảo sát thực tế thành thạo, đạt được trong những điều kiện bất lợi thường xuyên, và đưa ông đến sự chú ý của Bộ Hải quân và Hiệp hội Hoàng gia vào một thời điểm quan trọng cả trong sự nghiệp của ông và theo hướng phát hiện ra nước ngoài của Anh. Bản đồ của Cook đã được sử dụng vào thế kỷ 20, với các bản sao được tham chiếu bởi những người đi thuyền trên vùng biển của Newfoundland trong 200 năm.

Ba chuyến đi của Jame Cook

Cook bắt đầu chuyến hành trình từ Plymouth, Anh, vào tháng 8/1768 để đặt chân tới Tahiti, hòn đảo lớn nhất ở quần đảo French Polynesia ở nam Thái Bình Dương. Nhiệm vụ quan sát đường đi của sao Kim qua Mặt trời cũng đạt được và sau đó ông đi xa hơn về phía New Zealand. Ông đi vòng quanh hòn đảo trước khi trở thành người châu Âu đầu tiên tới được bờ đông của Australia năm 1770.

Trong khi Cook được người dân Tahiti chào đón thịnh tình, người Aborigine (thổ dân) ở Australia lại không mấy vui vẻ khi thấy hải đội của ông. Họ thậm chí còn dùng giáo tấn công tàu Endeavor của Cook. Tuy thế, hỏa lực mạnh mẽ của chiếc tàu thắng thế để rồi ông cập bến vịnh Botany, tuyên bố vùng đất đó thuộc về nước Anh và đặt tên nó là New South Wales. Sau nhiều chuyến thám hiểm khác, Cook và thủy thủ đoàn vinh quang trở về quê hương sau gần 3 năm.

Một năm sau, Cook lại bắt tay vào chuyến đi khác, lần này với hai tàu Resolution và Adventure, nhằm khám phá Australia nhiều hơn. Tháng 1/1773, ông đã đi qua vòng cung Nam cực, nơi nhiệt độ khắc nghiệt quá lạnh khiến họ buộc phải quay đầu. Tuy nhiên, họ đã quay trở lại được New Zealand và Tahiti cũng như khám phá đảo Phục sinh và Tonga để rồi xác nhận trên thực tế không có một siêu lục địa nào tồn tại ở phương nam.

Chuyến đi thứ ba và cũng là cuối cùng của Cook đưa ông quay trở lại Bắc Mỹ để tìm kiếm những nơi bí ẩn. Lần này ông đi tìm Hành lang tây bắc, một con đường biển đi qua Bắc Mỹ kết nối Thái Bình Dương và Đại Tây Dương vốn được đồn đại rất nhiều trước đây. Một lần nữa Cook đi qua Australia, New Zealand và Tahiti trước khi đi lên bờ biển phía tây Bắc Mỹ. Trên đường đi ông đã thấy Hawaii nhưng không dừng chân tại đó. Hai còn tàu tiếp tục hành trình hướng tới Alaska và eo Bering nhưng phải dừng lại trước lớp băng dày của Bắc cực.

Họ đành quay lại Hawaii vào tháng 1/1778, nơi họ được đón chào với đầy niềm tôn kính. May mắn là khi Cook và đội của ông đáp xuống Hawaii, dân đảo đang tổ chức lễ hội về huyền thoại hải thần Lono. Thổ dân tin Cook chính là thần thánh, còn các thủy thủ thì được chăm sóc hết sức thịnh tình. Họ cố gắng rời đảo vào tháng 2 nhưng buộc phải quay lại nhanh chóng vì tàu Resolution bị hư hỏng. Khi họ định rời đi lần sau thì lại xảy ra tranh cãi vì có một chiếc thuyền trên tàu đã bị đánh cắp. Cook tìm cách bắt cóc một tù trưởng trên đảo làm con tin, dùng để thỏa thuận. Chính việc đó đã làm nổ ra một cuộc đụng độ khiến ông bị đâm chết vào ngày 14/2/1778 tại vịnh Kaelakekua. Ông được “chôn cất” trên biển còn thủy thủ đoàn quay trở quê hương để xác nhận rằng chẳng có Hành lang tây bắc nào cả và loan báo cái chết của một trong những thủy thủ và nhà thám hiểm vĩ đại nhất nước Anh.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây