Kỹ Năng Đọc Sách

1416
đọc sách

Các bạn biết không, đây thuộc một trong những chủ đề mà tôi tốn nhiều thời gian viết nhất của Tri Thức Việt. Không những tốn thời gian mà còn tốn cả tâm lực nữa. Tôi mất 2 ngày để viết xong bài này, nhưng cả 2 ngày này tôi luôn phải duy trì trạng thái tập trung rất cao độ. Với tôi, nếu nói về kĩ năng, thì đây là vua của mọi kỹ năng, chỉ cần làm tốt nó, bạn sẽ trở nên vô cùng lợi hại, và sẽ không sợ bất cứ thứ gì?

Và bài viết về chủ đề này có lẽ sẽ dài như một cuốn sách. Nên tôi sẽ phân ra thành từng chương, các bạn cố gắng đọc hết nhé!

Chương 1: Sách – Duyên Nợ

Từ lúc nhỏ đến khi học cấp 1,2,3 đại học, rồi làm doanh nghiệp. Tôi trải qua rất nhiều cột mốc, cuộc sống xoay vần mà luôn xuất hiện 1 nhân tố mang tên “Sách”. Có những thời điểm xảy ra, tôi không ý thức được vai trò của sách, nhưng đến những thời điểm sau này, được nhìn lại thì tôi mới liên kết và nhận ra được điều này.

Cuốn sách đầu tiên gắn với cuộc đời tôi là cuốn “Toán bồi dưỡng lớp 5”

Cấp 1 tôi học trường làng, đến năm lớp 5, vì nhà nghèo (bố mẹ đều làm ruộng) nhưng muốn tách ly việc học tập của tôi nên bố đã định hướng để tôi thi lên được trường chuyên của huyện để chuyên tâm học hành.

Muốn vào trường chuyên thì phải thi được giải huyện năm đó, nếu không bố phải nhờ người xin trực tiếp thầy hiệu trưởng thì mới được học.

Năm đó, rất bất ngờ khi tôi thi được 19/20 điểm toán, điểm văn không nhớ được bao nhiêu nhưng chỉ nhớ được tuyển thẳng vào trường chuyên của Huyện mà bố không phải xin.

Kí ức lúc đấy còn đọng lại duy nhất trong tôi là tôi không hiểu rất nhiều vấn đề thời điểm đó:
+ Vì sao tôi lại được cao điểm như vậy?
+ Vì sao ngày đó tôi lại có cuốn toán bồi dưỡng lớp 5 ở trong nhà (không biết có phải cầm nhầm của ai không, nhưng chắc chắn không phải đi mua, vì ngày đó không có khái niệm đi mua sách, với cả không có tiền). Tôi cứ lấy ra tự làm, chỉ nghĩ là thi huyện sẽ phải khó lắm.
+ Vì sao đề thi cấp huyện toàn lấy trong cuốn toán bồi dưỡng lớp 5 đó, tôi cứ làm theo phản xạ thôi chứ chẳng biết đúng hay không, đến khi báo điểm thấy giật mình.

Và bước ngoặt để được tuyển thẳng lên trường chuyên cấp 2 của tôi chỉ là 1 đầu sách.

Tôi trôi vô định ở cấp 2 đến khi tìm được một số đầu sách, làm trước nó

Vào trường chuyên, nên chúng tôi chủ yếu học toán để chọn đi thi huyện, rồi tỉnh, rồi quốc gia. Ở trong trường, phần lớn là các con em của giáo viên, nhà giàu hoặc quan chức cao trong huyện vào học.

Cái dư âm thi lớp 5 của tôi điểm cao mà nó còn lấn sang hết cả năm lớp 6. Năm lớp 6 tôi học rất không tốt, nhưng các thầy cô vẫn chọn tôi vào danh sách đi thi, và tôi mặc định thi kết quả kém.

Cả 2 năm lớp 6, lớp 7 tôi học năng lực của tôi vẫn vậy, có thể nói là đứng top lớp, từ cuối lên. Tôi lên trên lớp, tôi thấy các bạn rất giỏi, giỏi hơn mình rất nhiều, thầy cô chỉ vừa ghi đề bài lên bảng, chỉ vài giây sau là các bạn đã giơ tay lên bảng làm, có bạn còn bảo thầy viết nhầm đề bài. Tôi thấy mình quá tệ so với các bạn, hoặc các bạn quá thông minh.

Có một điều khá vui với tôi, bây giờ vẫn không quên, đấy là thời đó tôi có học cùng lớp và chơi thân với 1 bạn là anh em họ gần ngay nhà (cái khác là bố bạn là chủ tịch huyện, còn bố tôi làm ruộng). Cứ mỗi lần đến rủ bạn đi học buổi sớm, lúc bạn uống sữa (ông thọ) thì bác có đưa cho mình 1 cốc sữa nhỏ, mình uống thấy ngon kinh khủng. Và thời đó, mình đã từng nghĩ: Do các bạn được uống sữa nên mới thông mình như vậy. Ngây thơ đến như vậy đấy các bạn.

Nhưng sau đó, lúc đi học hè, thấy 1 bạn đi học quá thông minh, gần như bạn ấy biết tuốt, quá nhanh và quá nguy hiểm, vẫn là vài giây sau khi thầy viết đề đã giơ tay lên bảng chữa bài. Nhưng lúc đấy, sau 1 lần nghe được 1 bạn nói là bạn được dạy trước kiến thức (hè lớp 7 thì học hết lớp 8 và cũng chỉ học trong một số cuốn sách: toán bồi dưỡng, nâng cao, vật lý thì thêm 121 bài toán vật lý nâng cao… hì vẫn nhớ..). Và như thế, tôi mua sách về làm trong đó. Cuối cùng thấy các bạn đỡ nguy hiểm hơn, và quan trọng tôi ngộ ra: Thông minh không phải giỏi là do uống sữa!

Có thể nói, cấp 2 với tôi, các bạn hơn nhau cũng quyết định ở một số cuốn sách, biết nó và làm trước thì học max giỏi. Chính vì thế mà cuối cùng tôi cũng thi lên được trường trường chuyên cấp 3 của tỉnh, và lên thành phố học.

Cấp 3: Đọc sách phải đúc kết (tìm ra quy luật)

Lên cấp 3, chắc ai cũng nhận ra 1 điều rằng khối lượng kiến thức đã tăng lên rất rất nhiều. Và lúc đó, làm sao để nhớ hết khối lượng kiến thức khổng lồ, đặc biệt là môn vật lý lại là một bài toán nan giải. Nói chung, nếu dùng phương pháp học thuộc và làm trước một số cuốn sách thì không có quyết định như cấp 2 nữa.

Nhưng, cấp 3, sự may mắn lại đến từ cái khó khăn đầu tiên của tôi phải đối mặt. Do nhà nghèo nên tôi được ở cùng nhà bác họ (bác gái có họ hàng với bên nội) trên thành phố. Bác cũng có 1 anh bằng tuổi học cùng khóa. Tôi được ở nhà bác mà không mất tiền bởi bác gái làm tại một quán cơm lớn trên thành phố nên bác hay mang đồ ăn thừa của quán về, cả nhà sẽ cùng ăn đồ ăn lấy từ quán cơm.

Tuy nhiên, trong suốt thời gian ở cùng bác, tôi một ngày phải nấu cơm, vào ủ men 3 nồi cơm rượu, rồi buổi chiều đi học về tôi phải nấu 3 nồi rượu (chưng cất). Ngoài ra, tôi phải đi lấy nước rác xung quanh khu phố để nuôi 30-40 con lợn. Chính vì vậy, tôi chỉ có thể học được từ sau 10h tối và lúc dậy sớm.

Khối lượng kiến thức thì nhiều nhưng tôi rất muốn và thèm được học. Từ đó, dần dần hình thành trong tôi khả năng đúc kết để không phải nhớ nhiều, ngày đấy chỉ nôm na là “nắm được quy luật chung của các dạng toán”. Rồi cuối cùng, tôi thi đậu đại học Bách Khoa Hà Nội với số điểm gần như tuyệt đối cả 3 môn.

Sau này khi ngồi ngẫm lại: Sự đúc kết được từ sách từ cấp 3 chính là đã làm tôi khác biệt hơn hoàn toàn các bạn khác cùng lớp, và nó đã hình thành, rèn luyện cho tôi một nền kỹ năng đọc sách từ thời còn trong trường cấp 3.

Đại học, không thể không biết cách phân loại sách và chọn sách để đọc và đúc kết

Khi lên đại học năm đầu của Đại Học Bách Hà Nội với số điểm cao chót vót, sau 1 năm đầu tiên học trong lò bát quái BKHN, tôi mới ngộ ra nhiều điều:

+ Mình không thông minh như mình nghĩ, trong này toàn thông minh “ngang mình” hoặc “hơn mình”.

+ Học kiểu tài tử chỉ có vào “trường sân khấu điện ảnh” chứ vào BKHN thì mỗi 1 năm thời của tôi cho tốt nghiệp sớm (bị đuổi) khoảng 1/3.

+ Toàn bộ kiến thức cấp 3, đi thi quốc gia, olympic, nằm trong mấy cuốn sách “đại cương”, học trong 1 môn nhỏ của 1 kỳ đại học. Sốc, thực sự cấp 3 mà biết trước lấy sách toán cao cấp, đại số, hóa đại cương, với vật lý đại cương của đại học mà học thì bá đạo các kỳ thi cấp 3.

Có những kiến thức hóa cấp 3 như obitan phân tử MO (không phải obitan nguyên tử AO) nghe nó sang và khó kinh khủng, cấp 3 học lồi mắt luyện gà nòi, lên đại học chỉ là 1 chương nhỏ trong 1 một cuốn sách nhỏ của 1 kỳ đầu tiên của lò bát quái Bách Khoa HN. Tôi mới ngộ ra, có loại kiến thức không phải là cao siêu mà chỉ là do học trước (các bạn học phổ thông bình thường thì không được tiếp cận với thuật ngữ obitan phân tử MO).

+ Khối lượng kiến thức mênh mông trong 1 cuốn sách và đầu sách thì đếm cũng thấy mệt lắm rồi. Chính vì vậy, biết tìm sách gì mà đọc cũng phải được rèn luyện, và tôi cũng được rèn luyện rất tốt từ cái lò bát quái BKHN.

Một phần nữa cũng rất thú vị, và cũng liên quan mật thiết đến sách đấy là tôi khởi nghiệp từ cuối năm 1, đầu năm thứ 2 khi tôi đang học BKHN, và tôi khởi nghiệp trong cái lò bát quái đấy.

Tôi tốt nghiệp công nghệ hóa dược, nhưng khi mới vào trường tôi lại đam mê công nghệ thông tin, thích code. Thực ra thì năm thứ 1-2 của BKHN thì chưa phân khoa, đang học chung. Năm thứ 2 với bản tính thích sưu tập tài liệu và khi đi mua tài liệu phô tô để làm đề thi cuối kì với các môn cần làm tiểu luận như triết học, lịch sử đảng,…giá tài liệu photo quá cao nên tôi code luôn 1 website bán tài liệu.

Tôi thuê 20 bạn sinh viên làm thay ca nhau liên tục với 3 máy scan hết tài liệu ôn thi các khóa + toàn bộ sách cứng mượn trên thư viện. 6 tháng sau, tôi thành công và thực sự không hiểu tiền ở đâu đến nhiều vậy, sau này tôi mới hiểu, và cũng bởi như vậy, tôi rất thích làm việc với các số lớn. Tính thì đơn giản thôi: 1000 đầu tài liệu ruột (tôi có 126.000 tài liệu)*2000/1 tài liệu (rẻ như cho)*1000 sinh viên (trong 30K sinh viên, sau này download nhiều là các trường ngoài) là nó ra tiền rồi.

Điều mà tôi nói là thú vị ở đây là gì, là tôi vừa khởi nghiệp và vừa phải học và tốt nghiệp (mà tốt nghiệp bằng “khá”- ngày đó bằng khá khoa hóa cũng khoai lắm) trong cái lò bát quái đó.

Chính vì như vậy, tôi luôn luôn thiếu thời gian, nó rèn luyện cho tôi kĩ năng tập trung cao độ khi đọc sách, và nó dạy tôi kỹ năng đọc được những cuốn sách khó, những cuốn sách rất rất khó. Những nội dung dưới mình sẽ hướng dẫn các bạn làm điều này.

Độ chín và những duyên nợ về sách của tôi thực sự đến vào thời tôi bắt tay vào nghiệp kinh doanh

Thời gian ban đầu, tôi không nghĩ và cũng không biết cái mối liên hệ giữa kinh doanh và sách nó lại sâu như vậy đâu, ngay cả thời điểm đó tôi cũng không biết được những điều tôi viết phía trên về sách đâu. Nói chung, ngày đấy chưa được đọc 1 bài viết như thế này.

Tại sao lại như vậy, có điều gì khác nhau giữa việc đọc sách trong trường học và đọc sách khi đang kinh doanh.

Điều khác nhau lớn nhất đấy chính là tôi “đọc sách để kinh doanh” chứ không phải “đọc sách về kinh doanh”

Có nghĩa, tôi đọc sách để giải quyết vấn đề, giải quyết cái sống và cái chết chứ không phải đọc sách để trả bài.

Phải đến một bối cảnh khá đặc biệt, một bước ngoặt trong cuộc đời tôi.

Đấy là trong quá trình kinh doanh, tôi gặp nhiều khó khăn ở thời điểm đầu lắm: quản trị đội nhóm, quản trị mối quan hệ, quản trị ý tưởng, quản trị tiền,… có tiền nhiều còn đau đầu hơn là không có tiền. Nói chung, tôi gặp nhiều vấn đề lắm. Nhưng thời điểm đấy, tôi chỉ nghĩ đến duy nhất 1 phương án là đi hỏi người anh cùng quê đang làm doanh nghiệp mà mình rất ngưỡng mộ. Mỗi lần đi gặp tôi phải đạp xe đạp 20km từ Giáp Bát xuống Nhổn.

Tôi hỏi nhiều và hẹn gặp nhiều lần nên có một hôm anh ấy nói với tôi: thực ra những cái em hỏi, ngay cả anh cũng chưa trải qua, nhưng anh có thể tư vấn cho em được là do anh đọc sách, trong sách có hết, em gặp vấn đề gì tìm đến sách mà đọc. Em tìm sách phù hợp với vấn đề và hoàn cảnh của mình mà đọc, rồi cứ làm theo đi, sai thì sửa, anh cũng vậy thôi. Nếu chỗ nào khó quá, không hiểu thì hỏi anh.

Và thực sự: Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ, mặt trời chân lý chói qua tim

Từ thời điểm đấy đến bây giờ, tôi chưa cần phải hỏi anh thêm một lần nào nữa.

Sau này tất cả những gì tôi có được ngày hôm nay, bên cạnh các phần như không sợ thất bại dám làm dám sai dám sửa, phần lớn hay chính yếu tôi có được là nhờ “Sách”.

Có một người thầy tôi rất ngưỡng mộ, tôi mời thầy đi ăn. Do thầy là người Sài Gòn ra Hà Nội nên tôi không biết đưa thầy đi đâu. Tôi nhớ lại 1 chi tiết trong sách của thầy viết về việc: “nhiều khi hạnh phúc chỉ là những điều nhỏ nhoi, bla, bla…”. Chốt, thầy thích uống bia tiger. Tôi có mời thầy đi uống bia tại một quán tại đường Phạm Ngọc Thạch, một phong cách phục vụ rất Sài Gòn và thưởng thức bia tiger tháp (loại 5l). Ôi thầy bất ngờ, thích lắm, hai thầy trò nói chuyện líu cả lưỡi. Thầy nói cho mình những trải nghiệm, nó bằng 100 bài giảng của thầy, nó vô giá.

Ngay cả khối lượng kiến thức khổng lồ của Tri Thức Việt cũng chỉ có 10% là sáng tạo của tôi (bạn sẽ không tìm thấy ở bất cứ đâu trên mạng) còn lại đều là kiến thức tôi mượn từ “Sách”.

Ngay cả cái dự án cuộc đời mà tôi muốn làm để cống hiến được tuệ lực của mình cho xã hội, đất nước, luôn được cộng hưởng từ một câu nói rất nổi tiếng của nhân vật Paven Coócsaghin trong cuốn tiểu thuyết “Thép đã tôi thế đấy” của tác giả Ôxtơrốpxki, nó vẫn cháy âm ỉ trong tôi không bao giờ tắt:

“Cái quý nhất của con người ta là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng đã sống hoài sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: Tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người”

Và tiếp diễn sau đó, cuộc sống của tôi, sự nghiệp của tôi, tâm hồn của tôi được thanh nhẹ dần khi được “Sách” nâng đỡ.

Tôi đã có khoảng 15 năm kể từ khi “Ngộ ra được chân lý về sách”. Được chìm đắm trong sách, thực sự thấy sách như một người chuyên gia, một người thầy, có những lúc như một người bạn, một người anh một người chị, một người mẹ, một người cha…có những lúc lại ngây thơ như một đứa em, thậm chí 1 đứa cháu,…thực ra là tôi cũng có gặp và đọc những cuốn sách như một đứa nghiện, một tên giang hồ bặm trợn… Hì..

Có những thời điểm tôi nghiên cứu xuyên ngày đêm cả 1 tuần ròng mà không muốn ngủ, có những vấn đề tôi phải tập trung nghiên cứu cả ngày, có cái cả tuần, có cái cả tháng, có cái cả năm. Riêng hệ thống lý luận trên Tri Thức Việt, để ngộ và viết ra được tôi phải nghiên cứu + vật lộn (thực hành) cả hơn chục năm.

Để đến hôm nay tôi cũng đúc kết, tổng kết lại một cách có hệ thống, logic hơn về kỹ năng đọc sách để các bạn trẻ lần đầu tiếp cận được cho dễ dàng hơn. Cung cấp cho các bạn một thứ vũ khí lợi hại nhất trong các loại vũ khí: Vũ khí đẻ ra các vũ khí!

Các bạn kiên trì đọc nhé.

Chương 2: Đọc sách là quá trình tìm phương án giải quyết vấn đề từ các chuyên gia “Sách”

Quá trình đọc sách là quá trình tìm kiếm phương án giải quyết vấn đề từ các chuyên gia sách

Khi gặp vấn đề, cách tốt nhất chúng ta nên tự đưa ra phương án giải quyết, để có thể thực hành trí sáng tạo của chúng ta, quan trọng hơn nữa là chúng ta được trải nghiệm, được thử tất cả bất cứ thứ gì mà chúng ta muốn.

Những quá trình trải nghiệm ban đầu giúp chúng ta “ngộ” ra được những quy luật cơ bản của cuộc sống. Và khi đó, bắt cuộc chúng ta phải va phải đập, phải bầm dập rồi mới thực sự ngộ ra.

Đơn cử như chân lý “cuộc sống vốn không dễ dàng” chưa chắc tất cả chúng ta đều ngộ ra, chấp nhận nó rồi “hành xử thật đẹp” theo những chân lý này.

Đố các bạn: Hành xử thật đẹp ở đây là gì?

Đây là bí quyết thành công của tôi, và tôi đã duy trì hơn 10 năm nay.

Nếu chúng ta chọn là việc dễ dàng tốn ít tâm lực thì chúng ta sẽ thấy cuộc sống vô cùng khó khăn, nhưng nếu các bạn dám chấp nhận chiến đấu với những thử thách khó, thì chỉ cần nghiêm túc tích lũy vài năm các bạn sẽ thấy cuộc sống sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.

Tôi luôn chấp nhận làm những cái thử thách khó ban đầu để đổi lấy những khoảng thời gian an nhiên ở phía sau.

Với tôi, khi làm 1 việc gì mà ban đầu thấy dễ, tôi lại sẽ nghi ngờ, sẽ cảm thấy có cái gì đó sai sai. Còn nếu làm một việc gì đó mà thấy càng khoai, càng căng não thì tôi mới thấy “đã” và thực sự yên tâm. Khởi nghiệp nếu mà làm cái gì đấy dễ, không cần phải làm nhiều, thì bạn có thể kiếm được chút ít nhưng chỉ 1 thời gian ngắn đã bị sao chép, chết từ khi bắt đầu rồi.

Và như vậy, khi đã ngộ ra quy luật, càng gặp khó khăn, tôi lại càng thấy động lực, càng có năng lượng. Tất cả những thời điểm mất năng lượng chỉ là thoáng qua, chúng ta lấy lại năng lượng ngay lập tức. Đấy là cái gốc của “tư duy tích cực”, cái gốc của “năng lượng”.

Có nhiều quy luật nền tảng tương tự mà ban đầu chúng cần va đập vào diễn sinh để ngộ ra nó và bắt buộc phải là mình chứ không phải ai khác.

Tuy nhiên, chúng ta không đủ thời gian, tuổi trẻ để có thể thử hết, trải nghiệm hết tất cả. Có những vấn đề, chúng ta không cần và không nên. Hãy học và tiếp thu lại kinh nghiệm của người khác, của những chuyên gia. Họ đã từng trải qua, việc của chúng ta là cần học hỏi kinh nghiệm của họ để không bị tốn nguồn lực.

Có nhiều phương án để tiếp cận với các chuyên gia này. Ngoài phương án gặp trực tiếp nói chuyện, chúng ta còn có thể gặp gián tiếp thông qua việc tiếp cận những cuốn sách mà họ đã viết. Tất cả những gì tinh hoa nhất được họ đưa vào sách, đó là cuộc đời của họ. Như vậy việc tiếp cận với sách giúp chúng ta tiếp cận được với vô số các chuyên gia ở hầu hết các lĩnh vực trong cuộc sống.

Sự khác nhau của các chuyên gia trực tiếp và chuyên gia “sách”

Các chuyên gia trực tiếp có thể tương tác ngay để giúp chúng ta giải thích những thuật ngữ hay ý nghĩa của một từ hay một câu mà chúng ta cần.

Còn với chuyên gia “Sách”, một chuyên gia bị động, chỉ biết nói, không nhận bất cứ một câu hỏi nào. Khi đó, rõ ràng là chúng ta cần tự logic, tưởng tượng, thậm chí cần tìm hiểu nhiều tài liệu khác để hiểu được trọn vẹn ý mà chuyên gia “Sách” này muốn diễn đạt.

Nguyên tắc giải quyết vấn đề với chuyên gia “Sách” hay chuyên gia trực tiếp về cơ bản đều giống nhau

+ Tôn trọng tất cả các ý kiến chuyên gia, cho dù ý kiến thế nào, cần nghe hết ý, tức là cần phải đọc hết sách, nếu sách dễ thì đọc lướt nhanh, sách khó hơn thì đọc chậm. Nói chung, học cách đọc chưa đưa ra bất cứ phán xét gì. Nếu là tóm tắt ý, thì cũng phải tựa theo ý tác giả để tóm tắt, không vội đưa kết luận.

Trong quá trình đọc, nếu có chỗ không hiểu, chúng ta có thể đọc các nguồn tài liệu khác để làm rõ nghĩa, với mục đích là hiểu rõ nhất ý nghĩa của người nói.

+ Nghe nhiều chuyên gia hay đọc nhiều “sách”.

+ Đọc xong, tổng kết được ý kiến của các chuyên gia “Sách”, chúng ta không phải để đấy. Cần để cho các chuyên gia xô đẩy, cọ xát nhau. Sau đấy bằng tư duy logic, sáng tạo, và hệ tư tưởng của mình đưa ra phương án cuối cùng để giải quyết.

Nếu đọc xong để các ý kiến của các chuyên gia thì giống như mới tìm được những viên ngọc thô. Quá trình xô đẩy, cọ xát chính chính là quá trình tinh luyện ngọc cho đến lúc hữu dụng.

Trên thực tế, việc điều hành 1 cuộc họp để đưa ra phương án giải quyết vấn đề. Người chủ trì cuộc họp thông thường là người nói, người phản biện, cũng như người đưa và quyết định cuối cùng.

+ Và khi vấn đề chưa được giải quyết, chúng ta cần tiếp tục đọc để bổ sung phương án. Đây chính là cách chúng ta áp dụng chu trình PDCA trong quá trình đọc sách.

Chương 3: Những viên Ngọc thô

Bạn có biết, trước khi viết một cuốn sách tác giả sẽ làm gì không? Và bạn có hình dung ra để tôi viết bài này tôi đã phải chuẩn bị như thế nào không?

Ồ, đó là:

+ Tất cả những đúc kết mà tôi có được sau khoảng 15 năm không ngừng đọc sách và phát triển bản thân.

+ Phong cách viết bài với nhóm đối tượng mà tôi muốn hướng tới là những bạn trẻ, chưa có nhiều kinh nghiệm trong phát triển bản thân và doanh nghiệp. Chính vì vậy, có những đoạn các độc giả đứng tuổi sẽ thấy hơi khó chịu.

+ Phương thức tiếp cận: Cách tôi tiếp cận theo hướng kể chuyện, dẫn nhiều để các bạn dễ hình dung ra các vấn đề.

+ Tôi phải tổ chức các ý theo tính logic của mình: Bao gồm các đúc kết, ví dụ, dẫn.

Tôi đã mất 2 ngày tập trung cao độ để có thể triển khai những vấn đề trên, rồi tạo ra một bài viết hoàn chỉnh.

Như vậy, đọc cuốn sách chính là chúng ta đang nghe tác giả diễn thuyết. Và khi đó, chúng ta đang học từ tác giả, cũng có thể chúng ta đang phản biện lại sách, cũng có thể chúng ta đang tìm được sự đồng cảm từ sách.

Đọc sách chính là quá trình tìm ngọc thô trong đá, để cụ thể hơn, tôi sẽ liệt kê ra 9 viên “Ngọc thô” thường ẩn chứa trong “Sách” mà bạn có thể tìm ra:

Viên Ngọc đầu tiên: Hệ tư tưởng, sự đúc kết về những quy luật và tính sáng tạo của tác giả.

Ngày xưa, thời còn nhỏ thích xem “Tây du ký” vì thấy thích nhân vật Tôn Ngộ Không. Ngộ không quá giỏi đi, nhiều khi cũng thấy thích luôn Lục Tiểu Linh Đồng vì đóng hay quá. Mà sao tác giả Ngô Thừa Ân lại có thể tưởng tượng ra những nhân vật vượt xa trí tưởng tượng của mình như vậy.

Lớn lên chút nữa, mới biết Tây Du Ký chính là một trong 4 Tứ Đại Kiệt tác của Trung Hoa. Cũng không có gì băn khoăn vì không ảnh hưởng nhiều đến hòa bình thế giới.

Lớn hơn chút nữa, khi nghiên cứu về Phật Pháp, tôi mới nhận ra Tây Du Ký không phải tự nhiên được xếp vào 4 tứ đại kiệt tác của Trung Quốc. Và các bạn biết đấy:

Đọc Tây Du Ký, hiểu luôn cái gốc của Phật Pháp:

Năm thầy trò Tam Tạng đại diện cho Thân, Tâm, Tình, Tính, Ý. Trong đó, Tôn Ngộ Không chính là đại diện cho Tâm, cái tâm của người tu hành.

Vì đại diện cho cái tâm, mỗi chi tiết về Tôn Ngộ Không đều mang ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc về tâm con người.

Trước khi tu hành, cái tâm của con người tức Tôn Ngộ Không, là thứ luôn bay nhảy, từ thiên đàng cho tới địa ngục, nhảy liên tục, khiến cho cái tâm dễ dao động đến cái tốt và cái xấu. Quả thật, chúng ta có thể thấy một cách vô cùng rõ ràng là Ngộ Không đôi khi là kẻ trượng nghĩa, trẻ con và rất tốt bụng, thương yêu những người xung quanh, nhưng nhiều khi, hắn là kẻ ích kỉ, kiêu căng và tàn bạo, giết người không ghê tay. Đó chính là sự dao động giữa thiện và ác. Do sự dao động này mà cái tâm khi tu cần phải có sự kiềm chế, do đó mà Bồ Tát đã ban cho Ngộ Không “món quà” Vòng Kim Cô đội lên đầu và tặng thầy Huyền Trang bài Khẩn Cô Chú đọc lên là khiến cho Ngộ Không đau đầu.

Cái tâm không sinh ra đã tốt, phải luyện mới trở nên tốt lên, do đó mà khi “được” luyện trong lò luyện đan của Thái Thượng Lão Quân, Tôn Ngộ Không không những không chết mà còn luyện được Hỏa Nhãn Kim Tinh mắt lửa tròng vàng, thân mạnh hơn trước.

Sự sâu sắc trong Tây Du Ký thoắt ẩn thoắt hiện trong những chi tiết tưởng chừng nhỏ bé. Những con số trong Tây Du Ký có dính đến Ngộ Không cũng mang đầy những đặc điểm của Tâm:

72 phép biến hóa mà Tôn Ngộ Không học được ở chỗ Bồ Đề Tổ Sư là con số khớp tương ứng với 72 tướng của tâm trong Kinh Lăng Nghiêm, ý muốn nói rằng tâm con người có thể biến hóa khôn lường, từ dạng này sang dạng khác.

Bên cạnh đó, chiếc gậy Như Ý và Cân Đẩu Vân của Ngộ Không cũng ẩn chứa hàm nghĩa sâu sắc qua con số cân nặng: 13.500 cân, con số tương ứng với số nhịp thở của con người trong Hoàng Đế Bát Thập Nhất Nan Kinh, tức là đại diện cho khí độ của con người.

Cân Đẩu Vân lộn một cái bay được 108.000 dặm, con số tương đương số dặm mà từ Đông Thổ tới Tây Trúc. Điều này tức ám chỉ rằng con chỉ cần 1 niệm của tâm cũng tới được Linh Sơn mà thành chính quả.

Tinh thần Phật giáo trong truyện được thể hiện rất kĩ, như Ngộ Không có bay tới đâu cũng không thoát được khỏi tay Phật Tổ. Điều này ý muốn nói rằng Tâm con người có đi đến đâu, cũng không thoát được sự chi phối vận hành của vũ trụ là nhân quả và nghiệp lực.

Hành trình đi lấy kinh cũng là hành trình rèn luyện cái tâm, như đã nói ở trước, những yêu quái trong truyện đại diện cho những khó khăn của con người tu hành, việc Hành Giả đánh chết yêu ma cũng là loại bỏ đi những ma tính trong Tâm. Chúng ta có thể thấy rõ ràng sự chuyển biến về tính cách của Ngộ Không theo thời gian, đặc biệt là sau khi giết chết Lục Nhĩ Mĩ Hầu (1 trong Tứ Hầu Hỗn Thế), Lục Nhĩ Hầu chính là đại diện cho sự không chuyên tâm tu hành, sự ham muốn trần tục của Ngộ Không. Đập chết con yêu này, tâm trong sáng nên cũng đổi thay đi nhiều.

Cái Tâm luôn phải đấu tranh với cái Tình (ý chỉ sắc dục, ham muốn), do đó là Ngộ Không luôn cãi nhau với Bát Giới (đại diện cho Tình) là ý vậy.

Cái Tâm là Ngộ Không, khi cái tâm không thanh tịnh, không nghiêm chỉnh, chỉ thích làm càn làm bậy thì cũng chẳng có tương lai. cũng như Hành Giả 500 năm dưới núi Ngũ Hành. Đến khi thoát ra, biết mình sẽ về đâu, tâm không còn càn nữa, vậy mới thành chính quả, thành Đấu Chiến Thắng Phật và chiếc vòng kim cô trên đầu cũng tự động mất vì không cần phải kiềm chế cái Tâm nữa.

Đọc 1 tác phẩm, hiểu luôn cái gốc của Phật Pháp, một hệ tư tưởng đã chi phối xã hội Trung Quốc vài nghìn năm cho đến tận ngày nay nó vẫn đang có ảnh hưởng rất sâu sắc.

Tây Du Ký thể hiện rất rõ triết lý về âm dương, ngũ hành

Đọc một tác phẩm, Ngộ ra được hệ tư tưởng của nó, thực tế tôi chỉ muốn đến và gặp ngay Ngô Thừa Ân mà thốt lên: Thánh nhân!

Những chân lý còn mãi với thời gian, sát với Đạo

Những cuốn sách xuất bản cách đây 50 năm, của tác giả Nguyễn Hiến Lê đến hiện tại vẫn được tái bản, vẫn có một lượng độc giả tìm đọc. Các loại sách tương tự, chưa cần đọc, phải có giá trị như thế nào thì những cuốn sách này mới tái bản. Chắc chắn!

Những cuốn sách hơn 2000 năm như Kinh Phật, Kinh Thánh, Kinh Coran, Kinh Dịch…Triết lý của các triết gia Khổng Tử, Lão Tử, Trang Tử, Socrates, Platon, Aristotle…

Khi bạn tìm đến những loại sách này, chắc chắn là hệ tư tưởng của bạn đang liên quan đến những câu hỏi lớn, những câu hỏi để tìm ra chân lý của tự nhiên, của vũ trụ…

Và như vậy, không hề dễ dàng gì mà các bạn có thể tìm ra những viên Ngọc như vậy, ẩn chứa trong đá. Mỗi giai đoạn của sự trưởng thành, các bạn sẽ hiểu được một phần hoặc hoàn toàn hệ tư tưởng của người viết.

Cũng như hệ thống các bài viết của tôi trên Tri Thức Việt, cũng mong có ai đấy hiểu hết được mà ngồi đàm đạo. Thời điểm này các bạn đang trẻ, các bạn sẽ hiểu ở 1 khía cạnh khác. Nhưng tôi tin, sau 10 năm, 20 năm nữa khi các bạn đã đủ độ trải đời, bị tát nhiều rồi thì tôi tin khi đó các bạn sẽ hiểu bài viết của tôi theo một khía cạnh khác. Khi đó, thực sự các bạn mới ngấm nó!

Viên Ngọc thứ 2: Sự thanh lọc tâm hồn sâu bên trong bạn

Có những thứ đọc xong, chúng ta học được, rút kinh nghiệm được, thực hành trực tiếp vào cuộc sống. Chúng ta cảm nhận nó rất rõ, nhưng có những thứ rất vô hình mà chúng ta khó tự mình cảm nhận được. Xin kể một câu chuyện để các bạn dễ hình dung:

Chuyện kể rằng, tại miền núi thuộc bang Kentucky có hai ông cháu sống cùng nhau. Vào mỗi buổi sáng, người ông đều thức dậy sớm ngồi vào bàn để đọc sách – dù những cuốn sách này đã cũ kỹ. Cậu cháu trai thấy vậy, cũng cố gắng bắt chước ông mình đọc sách.

Một ngày cậu hỏi ông mình: “Ông ơi, cháu đã cố gắng đọc những quyển sách như ông nhưng vẫn không thể hiểu nó. Có những đoạn cháu hiểu, nhưng khi gấp sách lại thì quên nó ngay. Vậy đọc sách có lợi ích gì đâu?”.

Người ông liền đứng dậy, lấy hết than trong giỏ đặt vào lò và nói: “Cháu hãy mang giỏ đựng than này ra ngoài sông và mang nước về giúp ông nhé!”.

Cậu bé làm theo lời ông, nhưng toàn bộ nước chảy ra hết trước khi cậu quay về đến nhà. Người ông liền cười và nói: “Lần sau cháu cần đi nhanh hơn nữa”. Rồi người ông đưa lại cho cậu bé cái giỏ để đi lấy giỏ nước khác.

Lần này, cậu bé chạy nhanh hơn, nhưng cái giỏ đã trống rỗng khi cậu về đến nhà. Thở không ra hơi, cậu nói với ông: “Chúng ta không thể đựng nước trong cái giỏ này được”, và cậu định đi lấy cái xô để chứa nước.

Người ông liền nói: “Ông không muốn đựng nước trong chiếc xô mà là trong chiếc giỏ kia. Cháu có thể làm được điều này, do cháu chưa cố gắng hết sức đấy thôi”. Người ông lại đưa cái giỏ và bảo cậu bé ra ngoài sông lấy nước lần nữa.

Mặc dù cậu biết điều đó không thể nhưng không muốn cãi lời ông mình, cậu cố chạy nhanh hết sức, nước vẫn chảy hết ra ngoài giỏ trước khi cậu về đến nhà. Cậu bé nói: “Ông nhìn này, thật là vô ích!”.

“Con nghĩ nó vô ích? Hãy nhìn vào chiếc giỏ kia!”, người ông nói.

Cậu bé nhìn vào chiếc giỏ và lần đầu tiên cậu nhận thấy rằng chiếc giỏ trông thật khác. Thay vì một chiếc giỏ đựng than cũ kỹ và bẩn, nó lại trông sạch sẽ.

“Đó là tất cả những gì xảy ra khi cháu đọc sách. Có thể cháu không hiểu hoặc không nhớ mọi thứ, nhưng khi đọc, sách sẽ làm thay đổi bên trong tâm hồn của cháu, như nước đã làm sạch giỏ than kia vậy”.

Viên Ngọc thứ 3: Học kinh nghiệm- quy trình giải quyết vấn đề

Hãy nhớ trong quy trình giải quyết vấn đề, trong các nhân tố của năng lực thì yếu tố quy trình sẽ biến đổi trước (thực ra đây chính là quy trình do chuyên gia cung cấp), kiến thức và kĩ năng biến đổi phía sau (tức là tìm hiểu kiến thức và thực hành trên quy trình đấy).

Chính vì như vậy, khi gặp chuyên gia, hãy hỏi: quy trình là gì?. Nếu chuyên gia là sách: hãy đọc để trả lời câu hỏi: Quy trình là gì?.

Viên Ngọc thứ 4: Kỹ năng

Có những cuốn sách dạy chúng ta từng bước thực hiện để giải quyết các vấn đề. Hãy đọc sách và tuân theo lộ trình của khung kĩ năng mà bước đầu tiên là Bắt chước.

Viên Ngọc thứ 5: Tạo năng lượng

Đây là thời điểm các bạn nên đọc những cuốn sách viết về thành công, về động cơ, về ý nghĩa cuộc sống, về sứ mệnh, về tương lai.

Viên Ngọc thứ 6: Duy trì năng lượng

Nếu đọc nhiều bài viết trên Tri Thức Việt, chúng ta sẽ không ít lần thấy một đúc kết mà tôi nhắc lại rất nhiều lần chính là: Bám mục tiêu quan trọng hơn có mục tiêu.

Phần lớn chúng ta đều gặp những điều bất như ý hơn là những việc như ý, khi gặp các vấn đề khó thường bị mất năng lượng mà dễ dàng bỏ cuộc. Lúc này, chúng ta cần đọc những cuốn sách thể hiện ý chí, một sự đồng cảm với hoàn cảnh tương tự để tiếp tục tin tưởng và duy trì năng lượng để chiến đấu tiếp.

Thời điểm này, các bạn đọc những cuốn sách, các bạn sẽ thấy hình ảnh của mình trong sách, thấy rằng sự thành công của những người khác cũng phải trải qua giống mình, chỉ khác là mình cần “nếm” thêm chút nữa. Lúc đó, năng lượng của bạn sẽ giữ lại được mà không bị tụt.

Viên Ngọc thứ 7: Phương thức tiếp cận vấn đề: Phong cách, cách diễn đạt của tác giả

Các bạn có biết, để bắt đầu bài viết này, tôi chỉ mất 1 tiếng để liệt kê các ý chính, các ví dụ liên quan, kể cả viết cả bài cũng chỉ mất 3 tiếng. Nhưng tôi mất nguyên cả ngày chỉ để tìm ra phương thức tiếp cận vấn đề: Viết gì trước, viết gì sau, nên viết gì, nên bỏ gì, viết như thế nào, nên viết kiểu đúc kết hay kiểu dẫn, tư tưởng của mình nên lồng vào chỗ nào.

Nên thực ra, tìm ra được các viên ngọc trong cả đống đá là đã tốt lắm rồi nhưng tìm được cách kết nối giữa các viên đá, viên ngọc với nhau cũng không kém phần quan trọng. Nó rèn luyện cho bạn một tư duy logic, trừ tượng, cũng như phương thức tiếp cận vấn đề của tôi.

Đọc “2 số phận“, từng chi tiết trong câu chuyện xuất hiện đan xen, dồn dập mà vẫn vô cùng logic hợp lý. Các nhân vật tác giả đưa ra rất đầy đủ và vừa vặn, có cảm giác nếu như thiếu bất kỳ một nhân vật nào, từ những nhân vật phụ nhất cũng sẽ làm ảnh hưởng đến nội dung câu chuyện. Liệu bạn có học được gì không?

Tất cả các tác giả viết sách đều là các đạo diễn và họ đang thể hiện tính sáng tạo của mình thông qua sách. Cùng là 1 nội dung, 1 bài hát, một ý nghĩa nhưng cách họ nhấn nhá, mở nút, thắt nút sao mà nó uyển chuyển thì lại không ai giống ai. Cái logic ở đây là logic về mặt cảm xúc. Có những ca sĩ cũng bài hát đấy người ta chỉ nghĩ họ là 1 ca sĩ thôi, còn có những người ca sĩ nhưng kiêm nghệ sĩ vì tiếng hát của họ lên một tầng bậc là 1 nghệ thuật.

Ngay cả cái văn phong của tôi, nếu các bạn muốn cũng có thể học được. Vì thực ra, văn phong này là tôi đang viết để tiếp cận với người đọc là các bạn, giới trẻ, để các bạn dễ tiếp cận nhất có thể.

Viên Ngọc thứ 8: Những bối cảnh, tư tưởng, văn hóa, xã hội con người hiện ra trước mắt bạn

Muốn chiêm nghiệm bối cảnh, tư tưởng, văn hóa, xã hội của một nước nào, khu vực nào, thời kì nào, chỉ cần đọc một vài cuốn sách tiêu biểu ở giai đoạn đó, bạn không cần phải đến tận nơi, không cần phỏng vấn tận nơi.

Muốn hiểu hệ tư tưởng của 1 người, cứ đọc những cuốn sách của họ viết. Không cần gặp trực tiếp họ. Và thực tế, nếu đọc hết trithucviet.online bạn cũng hiểu hệ tư tưởng của tôi rất rõ. Nếu có cùng hệ tư tưởng, hãy đến gặp tôi.

Viên Ngọc thứ 9: Rèn luyện 4 nguyên tố đất nước gió lửa tốt nhất

Với cá nhân tôi, một người thích tư duy phản biện, quá trình đọc sách là quá trình rèn luyện 4 nguyên tố đất, nước , gió, lửa một cách chủ động nhất mà tôi áp dụng.

Bản chất sự phản biện bắt nguồn từ việc logic các thông tin để nhận ra được sự lệch chuẩn so với chân lý. Đọc sách để phản biện, chúng ta rèn luyện được tư duy logic và trừu tượng hay cũng chính là rèn luyện nguyên tốt khí- bổ khí. Nhận ra sự lệch chuẩn hay rèn luyện được nguyên tố nước- bổ nước. Rèn luyện sự kiên trì, ý chí khi đọc sách cũng chính là rèn luyện nguyên tố đất- bổ đất (giữ vững niềm tin trong sách có ngọc).

Đọc mà tổng hợp được, phân tích được, mà đúc kết được là quá trình chuyển từ khí sang nước rồi sang đất.

Đọc sách thấy mình sai mà thay đổi. Đó chính là quá trình chuyển từ đất sang nước rồi thành khí, là quá trình chuyển pha.

Có khí là có lửa, có sự chuyển pha là có lửa, như vậy đọc sách cũng rèn luyện được nguyên tố lửa.

Tôi đã từng đến rất nhiều câu lạc bộ để rèn luyện các nguyên tố này, nhưng thông thường các buổi họp diễn ra không theo ý của mình. Khi tôi thấy điều này có thể làm hoàn toàn chủ động từ sách. Tôi có thể tùy chọn người để mình phan tích, phản biện và lúc nào cũng được, bao lâu cũng được. Và từ đó, tôi ưu tiên sách cho việc rèn luyện 4 yếu tố hơn là các bối cảnh khác.

Đồng thời, luyện với sách để chuẩn bị cho những tình huống cụ thể ngoài thực tế. Đọc xong sách, hiểu được nó, nhìn nhận ra các điểm vô lý, hay chân lý, ngộ được chân lý khi đó năng lượng của bạn sẽ tăng lên, bạn tự muốn tìm người nói chuyện để dãi bày. Nên 1 người thay đổi được tính cách nhờ đọc sách là vậy.

Ngoài ra, đọc sách vốn ngôn từ của các bạn sẽ tăng lên đáng kể, và các bạn biết hoàn cảnh cụ thể để dùng nó luôn. Tự nhiên thấy mình giao tiếp đẳng cấp hơn hẳn so với ngày đang còn ngô nghê chưa biết sách.

Chương 4: Các cấp độ của đọc sách

Ngồi vào hỏi ý kiến chuyên gia mà nghe họ nói xong chúng ta như vịt nghe sấm, có nghĩa là chúng ta đang chưa thể hiểu được các chuyên gia nói gì. Để có thể hiểu được các chuyên gia nói, rồi hướng tới tìm phương án giải quyết vấn đề, chúng ta phải đi từng bước một. Đây chính là lộ trình đọc sách hay phân ra thành các cấp độ đọc sách.

Quá trình đọc sách, ban đầu hiểu đơn giản chính là quá trình học tập, là quá trình nhận thức thông tin, quá trình hiểu được ý chuyên gia “Sách” nói gì.

Nếu phân theo cấp độ nhận thức thì chúng ta có thể phân theo 6 cấp độ nhưng thang bloom.

Còn để đơn giản hơn, chúng ta có thể phân theo từng giai đoạn của việc giải quyết vấn đề khi chúng ta tham khảo các ý kiến của chuyên gia, phần phân loại này cũng dựa trên cơ sở của quá trình nhận thức nhưng được rút ngắn lại. Các cấp độ này cũng đồng quan điểm với Motimer J.Adler và Charsles Van Doren tác giả cuốn sách “phương pháp đọc sách hiệu quả”:

Cấp độ 1: Đọc sơ cấp

Cấp độ 2: Đọc kiểm soát

Cấp độ 3: Đọc phân tích

Cấp độ 4: Đọc đồng chủ đề

Trong đó, cấp độ 1,2,3 là đọc để hiểu ý từng chuyên gia sách, tìm ra những viên ngọc thô. Còn cấp độ 4 là đọc để lấy ý kiến từ nhiều chuyên gia về cùng một vấn đề và quá trình tinh luyện ngọc thành “hữu dụng”.

Chương 5: Quy trình đọc sách

Trước tiên cần trả lời được: Mục tiêu của việc đọc sách

Bạn còn nhớ luật nhất quán chứ, trong khi đọc sách chúng ta thấy được sự vận hành của luật nhất quán rất rõ: Với một người, cách họ làm một việc như mọi việc. Nếu bạn là một con người quen làm việc với mục tiêu và động cơ rõ ràng trước khi làm bất cứ việc gì, thì trước khi đọc sách cũng vậy.

Nếu không có mục tiêu, các bạn sẽ không bao giờ đến được đó.

Dựa vào trạng thái của bạn có thực sự gặp vấn đề hay không, chúng ta sẽ có 2 mục tiêu chính trước khi đọc 1 cuốn sách:

Mục tiêu thứ nhất: Tìm ra những vấn đề mà cuốn sách có thể tư vấn giúp, hay là quá trình tìm những viên ngọc thô.

Mục tiêu thứ 2: Khi chúng ta đang thực sự cần giải quyết vấn đề, khi đó chỉ một số viên ngọc được chúng ta sử dụng để tinh luyện giúp giải quyết vấn đề.

Trả lời câu hỏi thứ 2: Tại sao lại đọc sách hay động cơ của việc đọc sách này là gì?

Nếu không có mục tiêu, các bạn sẽ không bao giờ đến được đó. Điều này đúng.

Tuy nhiên, có mục tiêu không quan trọng bằng bám mục tiêu.

Hay nói cách khác, cùng biết đọc sách để đạt được cái gì (mục tiêu), nhưng với động cơ khác nhau thì nó quyết định năng lượng của bạn khi bạn thực hiện mục tiêu, quyết định được cách bám mục tiêu của bạn, quyết định được mức độ nhanh chậm của việc hoàn thành mục tiêu. Như vậy, thực ra động cơ quan trọng hơn mục tiêu rất nhiều.

Câu chuyện về bí quyết thành công của Socrates, Socrates nói: “Đó chính là bí quyết thành công đấy. Khi anh muốn có được sự thành công giống như anh muốn có không khí để thở khi bị dìm đầu xuống nước, thì anh sẽ có được nó. Ngoài ra không có bí quyết nào khác”.

Ngày cấp 3, tôi cũng đọc sách. Việc hiểu được sách, làm được bài tập, đó là mục tiêu, tôi nghĩ ai cũng vậy. Những năm học lớp 10, đầu lớp 11, tôi học, tôi đọc vì không muốn bạn mình hơn mình, tôi đọc vì muốn chiến thắng và thực tế động cơ phụ của tôi chính là phải hơn các bạn. Và thực sự, nó cải thiện được khoảng cách giữa tôi và các bạn trong nhóm đầu. Lúc điểm cao hơn các bạn tôi vui, lúc thấp hơn tôi khá buốn.

Mãi đến giữa năm, đấy là tết năm tôi học lớp 11, do học trên thành phố nên thường tết có nhiều nhóm hội tụ tập. Nhưng năm đó đúng là bước ngoặt của tôi. Nhà tôi nuôi vịt đẻ, nhiều lắm, vài trăm con, cả nhà trông chờ hết vào đàn vịt này. Nhưng tết năm đó, vịt bị dịch tả. Cả nhà tôi phải vật vịt ra để tiêm, tiêm ngày 2 mũi, mất tết.

Nhưng cái viễn cảnh, đàn vịt chết gần hết (mất 2/3 đàn), mấy bố con phải gom vịt vào bao tải, lên đào hố để chôn ngày tết mà nó ám ảnh tôi, ám ảnh đến tận bây giờ khi tôi đang viết bài này.

Và sau cái thời điểm đó, tôi đã thay đổi thực sự động cơ của mình, tôi không học để hơn thua với bạn nữa, mà tôi học để gia đình tôi phải thoát được nghèo. Chính vì vậy, tôi không có đối thủ ngày cấp 3 sau tết năm lớp 11.

Đến những năm gần đây, thời điểm tôi đưa công ty của mình đi thuyết trình trực tiếp với chủ tịch các tập đoàn nước ngoài để huy động vốn. Như các bạn biết đấy, tôi đưa đội nhóm gồm những con người lãnh đạo hàng đầu của chính phủ đi thuyết trình. Thời điểm đấy tôi đã đọc và nhớ như in hàng vài trăm đầu sách vô cùng khó đọc. Tất cả làm được là do một động cơ phía sau chính là muốn các anh, các bác và toàn thể công ty được hãnh diện vì mình, để chứng minh cho mọi người thấy: “Mình đã tin đúng người”.

Vì thế, có những người đang khởi nghiệp, đọc sách có vẻ nhanh hơn, sâu hơn những người đang đi làm. Không phải bởi họ thông mình hơn, giỏi hơn mà họ tập trung hơn, mãnh liệt hơn, vì đơn giản nếu không đọc, không học họ sẽ “chết”!

Động cơ chính là nguồn tiếp năng lượng thúc đẩy chúng ta thực hiện mục tiêu. Làm sao để có một năng lượng cao khi thực hiện mục tiêu, các bạn đọc thêm bài này nhé.

Bước 3: Tìm và lọc các loại sách theo chủ đề, theo chuyên gia gợi ý, theo tác giả, dịch giả và nhà xuất bản

Nên tìm chủ đề là hoặc sát với chủ đề hiện tại đang phải đối mặt, đừng đọc những chủ đề khác biệt hẳn. Như vậy sẽ tốt cho việc đọc hơn. Nếu thời gian chúng ta có, thì mới đọc những loại sách khác chủ đề để có thể tiếp cận với những chủ đề mời (nhưng rất ít).

Khi biết chủ đề là gì rồi thì nên tìm những cuốn sách theo các chuyên gia gợi ý (vì trên thị trường có nhiều sách rác).

Nếu không có chuyên gia, chúng ta nên đọc lướt về phần mục lục sách để nắm tổng quan, hoặc xem review trên mạng về những cuốn sách về chủ đề mà bạn quan tâm, sau đó sẽ quyết định chọn những đầu sách nào.

Bước 4: Tìm Ngọc thô

Những con người chủ động, có tầm nhìn dài hạn thường sẽ chuẩn bị những viên ngọc thô trước khi nó cần được sử dụng.

Nếu khi gặp 1 vấn đề, chúng ta có sẵn các viên Ngọc thô, chỉ cần tinh luyện lại, thì thời gian sẽ nhanh và giúp cho quá trình ra quyết định nhanh và chủ động.

Nếu khi gặp vấn đề, chúng ta không có viên Ngọc thô nào, thì sẽ rất bị động, không thể làm chủ được tình hình hoặc cơ hội sẽ vụt mất. Để có được những viên Ngọc thô này, chúng ta phải trải qua 3 cấp độ đọc, và để đơn giản hóa thì chúng ta phải trải qua những bước như sau:

Không cầm đèn chạy trước oto, bước đầu tiên chính là tiếp cận và chuẩn hóa các định nghĩa

Đọc sách chính là quá trình tiếp cận với các kiến thức trong sách theo khung của nhận thức. Ai cũng muốn “đúc” cho nó ra cái luôn cái “kết”, nhưng khi hỏi ngược lại các kiến thức thì vẫn chưa hiểu và nắm chắc được các định nghĩa bên trong.

Tại điểm này:

Nói chung, trường hợp chúng ta mới vào một lĩnh vực mà tất cả các định nghĩa đều mới, nên việc đầu tiên là đọc để nắm và chuẩn hóa được phần lớn các định nghĩa trong lĩnh vực đó.

Thông thường những cuốn sách dễ là những cuốn sách viết có phần dẫn rất trực quan, giúp chúng ta cắt nghĩa ngay lập tức các định nghĩa khó.

Những loại sách khó, khi có những phần giải thích định nghĩa phải tìm kiếm ở ngoài.

Để hiểu thấu đáo rồi chuẩn hóa một định nghĩa, chúng ta cần mở rộng sang những cuốn sách khác, tài liệu khác. Từ tài liệu dễ đọc (các tài liệu như wikipedia, các sách, tài liệu vừa viết vừa giải thích) rồi sau đó mới đọc đến những cuốn sách có hàm lượng đúc kết nhiều (ít phần dẫn).

Tại sao bài viết này của mình lại dài, là vì mình viết cả phần dẫn đan xem đúc kết để các bạn trực quan và dễ hiểu hơn.

Đọc nếu khó quá thì dừng lại, có những định nghĩa không chỉ đọc mà hiểu được, nhiều khi phải dừng lại để chiêm nghiệm.

Có những định nghĩa cần và bắt buộc phải hiểu những định nghĩa khác dễ hơn.

Có những định nghĩa còn liên quan đến chuỗi hệ thống niềm tin. Nếu muốn đọc tiếp thì phải tin, đọc tiếp thì phải tin tiếp, đọc tiếp thì phải tin tiếp… Khi mà một chuỗi quá dài, mà niềm tin ban đầu là giả định, nó sẽ dẫn chúng ta đến một trạng thái “tẩu hỏa nhập ma” khi đọc sách. Chính vì vậy, có những lúc cần phải dừng lại để kiểm nghiệm bằng thực tế.

Tôi được biết đến “Kinh Dịch” từ những năm đang còn học cấp 3, những thuật ngữ “tiên thiên bát quái”, “hậu thiên bát quái” khi lần đầu tiên tôi dở cuốn sách ra, thực sự rất kích thích trí tò mò của tôi, nhưng mở sách ra, đành gấp sách lại. Có cái gì đó khó diễn tả, cho dù thời điểm đó tôi đã có thể đọc những cuốn sách do Socrates, Aristoteles, Platon, Decarter viết nó khó hiểu nhưng đọc “Kinh Dịch” nó đem đến cho tôi 1 cảm giác: “không hiểu nổi”.

Sau này, tôi cũng dở ra và gấp lại không dưới 10 lần cuốn “Kinh Dịch” và vẫn còn nguyên cảm giác: “Không hiểu nổi” đó. Trong đó, có lần tôi đã tạm chấp nhận tin vào hệ thống lý thuyết Âm-Dương, Ngũ Hành.

Mãi sau này khi tôi có duyên được tiếp cận với đông y, khi đó tôi mới nắm rõ và quan trọng là tin, rất tin vào học thuyết “Âm dương-Ngũ hành”. Nó quá thực tế, tôi được kiểm chứng trên chính cơ thể mình. Tuyệt!

Mãi sau này tôi mới lân la lại với “Kinh dịch” được, và cảm giác lần này khác hẳn: “Có thể hiểu được”. Và từ đó, tôi bắt đầu đọc sâu và hiểu sâu hơn các hệ tư tưởng của khổng tử và lão tử.

Trong phần này chúng ta cần phải đọc chậm, không đọc nhanh được vì các kiến thức mới và cần đảm bảo sự chuẩn hóa thông tin.

Có nhiều cuốn sách dạy phương pháp đọc nhanh, nó cũng ok, nhưng theo kinh nghiệm của tôi, phải có tư duy tốt và nội dung sách phải nằm trên mức độ 1 biết-nhớ (không nhầm định nghĩa).

Nếu bạn chưa tiếp cận với âm dương với ngũ hành mời các bạn vào đọc các cuốn sách như Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh, Hoàng Đế Nội Kinh, Kinh Dịch… Nếu các bạn đọc được 2000 từ/phút như các sát thủ trên mạng thì nó thuộc “tốc độ bàn thờ” rồi đấy. Không phải sách nào cũng đọc với tốc độ bàn thờ được!

Một phần khá là quan trọng nữa là phải cân nhắc giữa đọc sách dịch và sách gốc. Có những sách do nhà xuất bản dịch, hoặc người dịch tốt thì sát nghĩa, sống động. Nhưng có những cuốn sách, dịch theo kiểu đang bị đói đọc mất hết cảm hứng nhiều khi không nói hết được ý tác giả. Các bạn cũng rất thông cảm, một phần, tác giả quá uyên thâm, một phần người dịch cũng cần có kinh phí thì họ mới có thể chỉn chu như dịch để bán được.

Như vậy, chúng ta đến đây mới vượt qua được cấp độ đọc 1: Đọc sơ cấp.

Đọc kiểm soát- phân tích (cấp độ 2+3) – Đọc lướt nhanh nhất mà vẫn đúc kết được các ý

Thường thì cả 2 cấp độ này sẽ được đọc cùng một lúc. Chúng ta đọc từng đoạn nhanh nhất có thể, phân tách các đoạn và đúc kết các ý của từng đoạn.

Đến đây mới bắt đầu rà Ngọc thô trong từng đoạn. Trong giai đoạn này chú ý là vẫn note lại những viên Ngọc thô theo ý của tác giả, chưa vội đưa ý kiến cá nhân của mình vào.

Bước 5: Luyện Ngọc tinh để giải quyết vấn đề

Giai đoạn này, chúng ta cần phải 1 lần nữa đọc rất kĩ các điểm quan trọn của sách, đọc để ngẫm và ngộ nên phải rất kỹ.

Quá trình đúc kết là chúng ta hoàn toàn tựa theo logic của sách để đúc kết. Sau khi hoàn thiện, chúng ta sẽ dùng logic và hệ tư tưởng của chúng ta để tìm ra những điểm đồng ý và không đồng ý với tác giả.

Tất cả các ý của các chuyên gia sách về một vấn đề đều được đưa ra để được so sánh, đối chiếu, phản biện. Chúng ta sẽ thấy có những vấn đề chung các sách giải quyết được. Có những vấn đề sách này giải quyết được, sách kia thì không. Có những vấn đề các cuốn sách bị mâu thuẫn nhau.

Cuối cùng chính chúng ta phải thống nhất và là người quyết định đưa ra quy trình giải quyết vấn đề.

Quá trình này được thực hiện tại bước lập kế hoạch (Plan) trong quy trình PDCA.

Bước 6: Ứng dụng PDCA, đưa quyết định của mình vào thực tế

Hoàn cảnh người viết sách sẽ khác với hoàn cảnh người đọc. Xã hội cách đây 50 năm khác, bây giờ khác. Hoàn cảnh ở Việt Nam khác, bên nước ngoài khác, những con người ở nước ngoài có thể thành công nhưng chúng ta thì chưa chắc thành công. Tất cả chúng ta cần có những phản biện, ứng dụng nhưng phải có sự linh động để sử dụng thông tin từ sách một cách tối ưu nhất.

Nếu quy trình đúc rút từ các chuyên gia chưa giúp giải quyết được vấn đề, chúng ta cần đọc lại xem có hiểu nhầm ý tác giả không. Nếu vẫn không được, chúng ta cần tiếp tục tìm các chuyên gia khác (đọc thêm sách).

Chương 6: Chi chú, note khi đọc sách

Mình thường chia thành 2 phần:

Phần 1: Note trực tiếp lên sách

Chủ yếu áp dụng với sách giấy, mình chỉ đánh dấu lại những điểm quan trọng bằng bút high light hoặc gặp chân. Mình không viết lên sách.

Phần 2: Note ra giấy, hoặc notepad

Nếu đọc ở cấp độ 1: Mình sẽ note các từ mới, các định nghĩa sau khi được tìm hiểu qua nhiều loại tài liệu và chuẩn hóa.

Nếu đọc để kiểm soát để đúc kết chính: Thường mình sẽ note ra giấy toàn bộ những viên ngọc thô tìm thấy trong sách, theo trình tự đọc sách từ trên xuống dưới, theo kiểu gạch đầu dòng.

Sau đấy, trình bày lại bản note một cách chỉn chu và khoa học.

Cuối cùng là những câu hỏi phản biện cho các ý bên cạnh nếu có, rồi cuối cùng là những vấn đề còn tồn đọng mà cuốn sách chưa giải quyết được.

Chương 7: Đọc nhanh hay đọc chậm

Nếu đang ở cấp độ 1, không thể đọc nhanh, vì có hiểu đâu mà nhanh được. Nếu ban đầu các bạn đọc các cuốn sách triết học của các tác giả như Sokrates, Aristoteles, Platon… Các bạn sẽ không thể đọc nhanh được.

Nếu qua cấp độ 1 rồi, thông thường cấp độ 2, 3 (kiểm soát, phân tích, đúc kết ý chính) được thực hiện song song, khi đó bạn lại cần đọc nhanh, đọc nhanh nhất mà bạn vẫn có thể chia ý và đúc kết được ý chính.

Đến cấp độ 4: Đọc đồng chủ đề hay đọc để tinh luyện Ngọc để đúc kết, đánh giá, để ngộ và đưa ra quyết định thì chúng ta cần đọc rất chậm, chậm vừa đủ để chúng ta ngấm và logic được các vấn đề.

Như vậy đọc sách mà cứ cắm đầu đọc nhanh để lấy đầu sách thì khó mà đưa ra được những đúc kết chính xác để giải quyết vấn đề.

Chương 8: Phân bổ thời gian đọc sách

Đây là điểm các bạn cũng phải rất chú ý, nó là sự khác biệt tôi cho là khá quan trọng với tôi. Tôi không phân ra theo kiểu 1 ngày đọc bao nhiêu trang, đọc mấy cuốn.

Quan điểm về giải quyết các vấn đề quan trọng là phải giải quyết nhanh trong thời gian sớm nhất để còn ứng biến, hoặc để relax, thư giãn cho thoải mái. Chính vì như vậy, việc bố trí thời gian của tôi cũng tuân theo triết lý này.

Về triết lý phân bổ thời gian, tôi sẽ dành thời gian tập trung cao độ nhất cho việc giải quyết vấn đề. Còn những thời gian còn lại, tôi thường làm những công việc khác như: relax, thăm gia đình,… trong đó có đọc sách.

Chính vì thế:

Khi tôi đọc sách để giải quyết vấn đề (tôi sẽ tự ép thời gian): Tôi sẽ như mai phải trả cuốn sách, đọc ngấu nghiến, đọc xuyên ngày đêm cho bằng ra, không phân biệt sẽ đọc bao nhiêu cuốn và không cần đọc nhanh. Thực ra đọc để đúc kết, muốn đọc nhanh cũng không được.

Còn những lúc thuộc thời gian relax, tôi không ép thời gian. Tôi chủ yếu là đọc để tổng hợp thông tin, để tìm những viên ngọc thô.

Nếu là sách dễ, tôi đọc nhanh, tóm tắt ý chính, biết nó viết về cái đó , có ý đó, có viên ngọc thô là thế, để đấy, sau cần dùng thì lại moi ra.

Ngoài ra, nếu đọc trong thời gian relax mà đọc chậm, tôi thường đọc những cuốn sách khai sáng, hoặc dành nguyên 1 khoảng thời gian để tìm hiểu 1 lĩnh vực mới.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây